UE wprowadza nową strategię cyberbezpieczeństwa – jak ochroni sektor opieki zdrowotnej?
Szanowni Państwo,
cyfrowa rewolucja w medycynie przyniosła ogromne korzyści pacjentom – od elektronicznych kart zdrowia po telemedycynę i diagnostykę wspieraną przez sztuczną inteligencję. Jednak wraz z postępem technologicznym pojawiły się nowe ryzyka, które mogą zagrażać nie tylko danym, ale i ludzkiemu życiu. Cyberataki na placówki medyczne mogą prowadzić do paraliżu systemu, opóźnień w ratowaniu pacjentów czy chaosu na szpitalnych oddziałach ratunkowych. Sektor opieki zdrowotnej stał się jednym z głównych celów cyberprzestępców, a liczba ataków w ostatnich latach rosła szybciej niż w jakimkolwiek innym obszarze o krytycznym znaczeniu w UE. W odpowiedzi na to zagrożenie Unia Europejska zaprezentowała nową strategię cyberbezpieczeństwa. Jej celem jest nie tylko ochrona infrastruktury medycznej przed atakami, ale także zwiększenie zdolności Europy do skutecznego reagowania i minimalizowania skutków cyberincydentów. Jakie działania zostaną podjęte? Czy system ochrony zdrowia w Europie stanie się odporny na cyberzagrożenia? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule.
W styczniu 2025 r. Komisja Europejska ogłosiła europejski plan działania mający na celu wzmocnienie cyberbezpieczeństwa w europejskich szpitalach i placówkach medycznych. Inicjatywa ta stanowi kluczowy element strategii Unii Europejskiej na lata 2024–2029 i koncentruje się na zwiększeniu zdolności sektora ochrony zdrowia do wykrywania, zapobiegania oraz reagowania na cyberzagrożenia.
Plan ma na celu dostarczenie szpitalom i innym świadczeniodawcom dostosowanych wytycznych, narzędzi, usług oraz szkoleń, które pozwolą im skuteczniej chronić swoje systemy i infrastrukturę przed atakami hakerskimi. Wdrażanie poszczególnych działań rozpocznie się w 2025 r. i potrwa do 2026 r., a cały proces będzie realizowany we współpracy z państwami członkowskimi, przedstawicielami sektora zdrowia oraz ekspertami ds. cyberbezpieczeństwa. Jest to pierwsza sektorowa inicjatywa, która obejmuje pełne wdrożenie unijnych środków ochrony cybernetycznej w tak kluczowym obszarze, jakim jest opieka zdrowotna.
Podstawą planu działania jest utworzenie Europejskiego Centrum Wsparcia Cyberbezpieczeństwa dla Szpitali i Świadczeniodawców Opieki Zdrowotnej. Centrum to będzie pełniło rolę głównej platformy doradczej i operacyjnej, oferując placówkom medycznym kompleksowe wsparcie w zakresie cyberochrony – od dostosowanych wytycznych po zaawansowane technologie i szkolenia dla personelu.
Strategia cyberbezpieczeństwa dla sektora zdrowia opiera się na czterech kluczowych filarach:
- Lepsza prewencja cyberataków
Aby ograniczyć ryzyko incydentów, UE zamierza dostarczyć sektorowi opieki zdrowotnej praktyczne wytyczne dotyczące stosowania najlepszych praktyk w zakresie cyberbezpieczeństwa. Państwa członkowskie będą mogły wdrożyć mechanizm „bonów na cyberbezpieczeństwo” – formę wsparcia finansowego dla mikro-, małych i średnich placówek medycznych, które często mają ograniczone zasoby na wdrażanie zaawansowanych środków ochrony. Dodatkowo powstaną programy edukacyjne i materiały szkoleniowe dla personelu medycznego, zwiększające ich świadomość zagrożeń w cyberprzestrzeni.
- Sprawniejsze wykrywanie i identyfikacja zagrożeń
Do 2026 r. Europejskie Centrum Wsparcia Cyberbezpieczeństwa dla Szpitali i Świadczeniodawców Opieki Zdrowotnej uruchomi unijną usługę wczesnego ostrzegania, dzięki której szpitale i placówki medyczne będą mogły otrzymywać w czasie zbliżonym do rzeczywistego informacje o potencjalnych cyberzagrożeniach. System ten pozwoli na szybszą reakcję i ograniczenie skutków ataków, zanim dojdzie do poważnych zakłóceń w funkcjonowaniu instytucji medycznych.
- Szybsza reakcja i minimalizacja skutków cyberataków
W ramach planu działania UE przewidziała uruchomienie specjalnej usługi szybkiego reagowania na incydenty cybernetyczne. Dzięki unijnej rezerwie cyberbezpieczeństwa, ustanowionej w ramach aktu w sprawie cybersolidarności, placówki medyczne będą mogły liczyć na wsparcie certyfikowanych prywatnych dostawców usług w sytuacjach kryzysowych. Plan obejmuje również organizację krajowych ćwiczeń z zakresu cyberbezpieczeństwa oraz opracowanie szczegółowych podręczników, które pomogą placówkom w skutecznym reagowaniu na zagrożenia, takie jak ransomware. Co więcej, państwa członkowskie UE będą zobowiązane do zgłaszania przypadków wymuszania okupów, co pozwoli organom ścigania skuteczniej zwalczać cyberprzestępczość.
- Efekt odstraszający – wzmacnianie odporności sektora
Ostatecznym celem planu działania jest zniechęcenie cyberprzestępców do atakowania europejskiego sektora zdrowia. UE zamierza realizować działania w ramach wspólnej unijnej reakcji dyplomatycznej na szkodliwe operacje w cyberprzestrzeni. Poprzez wzmocnioną współpracę międzynarodową, lepszą wymianę informacji oraz skuteczniejsze sankcje, Europa chce wysłać jasny sygnał, że ataki na infrastrukturę krytyczną – zwłaszcza w sektorze zdrowia – nie pozostaną bez konsekwencji.
Europejski plan działania na rzecz wzmocnienia cyberbezpieczeństwa w opiece zdrowotnej to przełomowa inicjatywa, która ma na celu stworzenie bardziej odpornego systemu ochrony zdrowia w Europie. Wdrażane rozwiązania nie tylko zwiększą bezpieczeństwo pacjentów, ale także poprawią zaufanie do technologii cyfrowych w medycynie. W obliczu rosnącej liczby cyberataków na sektor zdrowia Unia Europejska pokazuje, że cyberbezpieczeństwo staje się priorytetem na najwyższym poziomie.
Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że z inicjatywy polskiej prezydencji 7 lutego br. odbyły się warsztaty na temat europejskiego planu cyberbezpieczeństwa dla szpitali i placówek medycznych. Ponad 200 ekspertów z państw członkowskich UE (stacjonarnie i online) wspólnie analizowało rozwiązania, które poprawią ochronę systemów zdrowotnych. Dzięki czemu plan działania na rzecz wzmocnienia cyberbezpieczeństwa w opiece zdrowotnej zostanie wkrótce przekazany do konsultacji.