Nowa ustawa o zawodzie psychologa – istotna zmiana dla zawodu zaufania publicznego

Rada Ministrów przyjęła projekt nowej ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów, opracowany przez Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Projekt ten wprowadza długo oczekiwane regulacje prawne, mające na celu ujednolicenie zasad wykonywania zawodu psychologa, podniesienie jakości świadczonych usług oraz zagwarantowanie bezpieczeństwa osobom korzystającym z pomocy psychologicznej.

Zawód psychologa odgrywa kluczową rolę społeczną i został w projekcie ustawy uznany za zawód zaufania publicznego, a tytuł zawodowy „psycholog” podlega ochronie prawnej. Nowe przepisy mają zapewnić, że będzie on wykonywany wyłącznie przez osoby odpowiednio przygotowane – posiadające wymagane kwalifikacje, kompetencje etyczne oraz formalne prawo do wykonywania zawodu.

 

Kluczowe założenia projektu

Projekt ustawy określa:

  • zasady uzyskiwania i wykonywania prawa do zawodu psychologa,
  • sposób organizacji i funkcjonowania samorządu zawodowego psychologów,
  • zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz nadzoru nad wykonywaniem zawodu.

 

Kto będzie mógł zostać psychologiem?

Prawo do wykonywania zawodu psychologa będzie przysługiwać osobie, która:

  • ukończyła jednolite studia magisterskie lub studia I i II stopnia na kierunku psychologia i uzyskała tytuł magistra,
  • posiada kwalifikacje uznane w Polsce, jeżeli zostały nabyte w państwie członkowskim UE lub równoważny dyplom spoza UE,
  • korzysta z pełni praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych,
  • nie była prawomocnie skazana na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego,
  • posiada znajomość języka polskiego w stopniu wystarczającym do wykonywania zawodu psychologa.

Wpis na Regionalną Listę Psychologów, prowadzoną przez regionalną radę psychologów, będzie warunkiem uzyskania prawa do wykonywania zawodu.

 

Obowiązki i etyka zawodu

Psychologowie będą zobowiązani do:

  • udzielania świadczeń psychologicznych zgodnie z aktualnym stanem wiedzy oraz zasadami etyki zawodowej,
  • zachowania tajemnicy zawodowej i ochrony danych osobowych uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu,
  • prowadzenia dokumentacji psychologicznej odbiorcy świadczeń psychologicznych, która jest objęta tajemnicą zawodową psychologa, w formie papierowej lub elektronicznej,
  • uczestnictwa w doskonaleniu zawodowym poprzez kształcenie ustawiczne i poddawania się superwizji.

Na początku swojej pracy psycholog będzie współpracował z opiekunem zawodowym przez okres 12 miesięcy, aby wzmocnić standardy etyczne i zawodowe.

 

Samorząd zawodowy psychologów

Nowa ustawa zakłada utworzenie niezależnego, dwustopniowego samorządu zawodowego psychologów, z obowiązkową przynależnością. Struktura będzie obejmować:

  • Krajową Izbę Psychologów (z siedzibą w Warszawie),
  • regionalne izby psychologów – minimum cztery, odpowiadające podziałowi administracyjnemu kraju.

Samorząd będzie odpowiedzialny m.in. za:

  • sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu psychologa,
  • ustanawianie i egzekwowanie zasad etyki zawodowej dotyczących wykonywania zawodu psychologa,
  • prowadzenie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej psychologów,
  • reprezentowanie psychologów i ochrona ich interesów zawodowych,
  • doskonalenie zawodowe psychologów,
  • współdziałanie z organami administracji publicznej oraz organizacjami w kraju i za granicą w sprawach dotyczących wykonywania zawodu psychologa,
  • opiniowanie aktów prawnych dotyczących zawodu psychologa.

 

Odpowiedzialność dyscyplinarna i nadzór

Projekt ustawy wprowadza również przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej, co umożliwi zgłaszanie nieprawidłowości lub wnoszenie skarg do podmiotu ustawowo uprawnionego do prowadzenia postępowań dyscyplinarnych wobec psychologów.

Wśród przewidzianych kar znajdują się:

  • upomnienie, nagana, kara pieniężna w wysokości nie wyższej niż 100% przeciętnego wynagrodzenia,
  • zawieszenie prawa wykonywania zawodu (3 miesiące – 3 lata),
  • skreślenie z Regionalnej Listy Psychologów, skutkujące utratą prawa do wykonywania zawodu.

Nadzór nad działalnością samorządu będzie sprawował Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który uzyska możliwość m.in. zaskarżania uchwał samorządu do sądu administracyjnego lub Sądu Najwyższego oraz wnioskowania o zwołanie Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu.

 

Koniec martwej ustawy z 2001 roku

Nowe przepisy zastąpią ustawę z 2001 roku, która formalnie obowiązywała, ale nigdy nie została w pełni wdrożona. Przyjęcie nowego projektu stanowi więc realny krok ku uregulowaniu zawodu psychologa w Polsce, zgodnie z oczekiwaniami zarówno środowiska zawodowego, jak i opinii publicznej.

 

Podsumowując, projekt ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów stanowi istotny krok w kierunku uregulowania tej kluczowej profesji. Zaproponowane przepisy mają na celu nie tylko zapewnienie wysokiej jakości świadczeń psychologicznych, ale również wzmocnienie zaufania społecznego do przedstawicieli tego zawodu. Ustanowienie jasnych kryteriów dostępu do zawodu, obowiązek doskonalenia zawodowego, a także funkcjonowanie niezależnego samorządu zawodowego pod nadzorem państwa to fundamenty, które mają zagwarantować profesjonalizm, odpowiedzialność i etyczne standardy w pracy psychologa. Nowe rozwiązania odpowiadają zarówno na potrzeby środowiska zawodowego, jak i oczekiwania społeczne, zapewniając bezpieczeństwo i ochronę odbiorców usług psychologicznych.