Zrób krok przed chorobą – skorzystaj z bezpłatnych badań NFZ

Wyobraź sobie, że Twoje ciało wysyła Ci delikatne sygnały – drobne zmiany, których często nie zauważasz w codziennym biegu. To jego sposób, by powiedzieć: „Zatrzymaj się na chwilę, sprawdź, czy wszystko jest w porządku”. Jeśli je zignorujesz, w ciągu kilku lat mogą przerodzić się w poważniejszą dolegliwość, wymagającą leczenia, stresu i kosztów. Na szczęście nie musisz czekać, aż choroba da o sobie znać. Dzięki bezpłatnym programom profilaktycznym prowadzonym przez NFZ i Ministerstwo Zdrowia możesz reagować wcześniej, zanim problem się rozwinie.

Profilaktyka to nie tylko modne hasło, to konkretne działania: badania, konsultacje, edukacja, które pomagają wykryć choroby we wczesnym stadium lub ograniczyć ich skutki. A najlepsze: wiele z tych działań jest dostępnych bezpłatnie, w ramach NFZ. Poniżej znajdziesz wybrane programy profilaktyczne.

Sprawdź, do których możesz przystąpić (bez skierowania, albo z minimalnymi formalnościami).

 

Program Dla kogo / warunki Co obejmuje / na czym polega Jak przystąpić / uwagi
Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej Dla osób od 20 r.ż. (bez górnej granicy wieku) Wypełnienie ankiety (online lub w POZ), badania laboratoryjne (podstawowe + rozszerzone w zależności od wieku i stanu), wizyta podsumowująca z planem działań (Indywidualny Plan Zdrowotny) Nie wymaga skierowania. W ankiecie zgłaszasz się przez IKP, aplikację mojeIKP lub w przychodni POZ.
Profilaktyka chorób układu krążenia (CHUK) Osoby w wieku 35-65 lat, które:

̶            nie chorują uprzednio na choroby układu krążenia, cukrzycę, przewlekłe choroby nerek, rodzinnej hipercholesterolemii,

̶            nie uczestniczyły w programie przez ostatnie 5 lat,

̶            nie korzystały z „Moje Zdrowie” w minionym roku

 Wywiad zdrowotny, pomiary (ciśnienie, masa ciała, BMI), badania krwi (cholesterol, glukoza) i ocena ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, edukacja zdrowotna i zalecenia Nie potrzeba skierowania – wystarczy zgłosić się do lekarza lub pielęgniarki POZ.
Program badań przesiewowych raka jelita grubego Osoby:

̶            50–65 lat

̶            40–49 lat, jeżeli w rodzinie (krewni I stopnia) rozpoznano raka jelita grubego

̶            nie mają objawów sugerujących nowotwór jelita grubego,

̶            nie miały wykonywanej kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat

 Badanie kolonoskopowe (przesiewowe). W razie wykrycia polipów – ich usunięcie i badanie histopatologiczne Nie wymagane skierowanie. Wystarczy zgłosić się do placówki wykonującej kolonoskopię w ramach programu.
Program profilaktyki raka piersi (mammografia) Kobiety w wieku 45-74 lata, które:

̶            nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich 2 lat lub

̶            zakończyły okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi pozostają w trakcie uzupełniającej hormonoterapii (HT) – zalecenie badania co 12 miesięcy,

̶            zakończyły leczenie raka piersi i 5-letni proces monitorowania po zakończonym leczeniu – zalecenie badania co 12 miesięcy

 Badanie mammograficzne (możliwe wykonanie w poradniach stacjonarnych lub w mamobusach). W przypadku wyniku nieprawidłowego, lekarz skieruje Cię na dalszą diagnostykę. Nie potrzeba skierowania. Zapisy możliwe przez centralną e-rejestrację (IKP, aplikacja mojeIKP) lub w placówce realizującej mammografię.
Program profilaktyki raka szyjki macicy (cytologia / test HPV HR) Kobiety w wieku 25-64 lata Dwa możliwe schematy:

̶            klasyczna cytologia – co 3 lata

̶            test HPV HR z genotypowaniem (który wykrywa DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym w wymazie z szyjki macicy) – co 5 lat; w przypadku dodatniego wyniku – cytologia płynna na tym samym materiale (LBC)

 Nie wymaga skierowania; wystarczy zgłosić się do poradni ginekologicznej lub POZ współpracującej z NFZ. Zapisy możliwe również przez centralną e-rejestrację (IKP, aplikacja mojeIKP).
Program profilaktyki chorób odtytoniowych (w tym POChP) Podstawowy:

̶            dla osób po ukończeniu 18 lat, które palą papierosy, nowatorskie wyroby tytoniowe lub papierosy elektroniczne

 

Specjalistyczny:

̶            dla osób po ukończeniu 16 lat uzależnionych od tytoniu, nowatorskich wyrobów tytoniowych lub uzależnionych od używania papierosów elektronicznych, skierowanych z etapu podstawowego lub z oddziału szpitalnego, oraz tych którzy zgłosili się bez skierowania.

 

W zakresie diagnostyki POChP – dla osób w wieku 40-65 lat:

̶            które przez 3 lata nie wykonały badań spirometrycznych w ramach programu,

̶            u których wcześniej nie stwierdzono w badaniu spirometrycznym, POCHP lub przewlekłego zapalenia oskrzeli lub rozedmy.

 Na pierwszej wizycie: poradnictwo i wsparcie dla osób chcących rzucić palenie.

Jeżeli zajdzie potrzeba lekarz skieruje na:

̶            badania przedmiotowe, tj.: pomiar masy ciała, wzrostu, ciśnienia tętniczego krwi

̶            badania fizykalne.

W zakresie diagnostyki POChP: badanie spirometryczne i ocena stanu płuc.

W zależności od wyników badań lekarz:

̶            poinformuje o skutkach palenia tytoniu

̶            albo, jeśli zdecydujesz się rzucić palenie, skieruje do placówki, w której weźmiesz udział w terapii grupowej

̶            lub skieruje na dalszą diagnostykę (poza programem).

 Do udziału w programie nie ma potrzeby skierowania. Wystarczy zgłoszenie do odpowiedniej placówki realizującej umowę z NFZ w tym zakresie.
Program profilaktyki gruźlicy Osoby ≥ 18 lat, które nie miały w dotychczasowym wywiadzie rozpoznanej gruźlicy, ale:

̶            miały bezpośredni kontakt z osobami z już rozpoznaną gruźlicą

̶            mają trudne warunki życiowe, mogące znacząco wpłynąć na wystąpienie choroby (osoby niepełnosprawne, obciążone długotrwałą chorobą, obciążone problemem alkoholowym i narkomanią, bezdomne, długotrwale bezrobotne).

 Pielęgniarka POZ przeprowadza wywiad zdrowotny, wypełnia ankietę, a następnie przeprowadza edukację zdrowotną. Nie wymaga skierowania – realizowany jest przez wszystkie pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).
Program badań prenatalnych Kobiety w ciąży, niezależnie od wieku, w odpowiednim czasie ciąży dla danego etapu programu.

Wskazania lub nieprawidłowości kwalifikujące do badań genetycznych w ramach programu (co najmniej jedno z poniższych kryteriów):

̶            wystąpienie w poprzedniej ciąży aberracji chromosomowej płodu lub dziecka

̶            stwierdzenie wystąpienia strukturalnych aberracji chromosomowych u ciężarnej lub u ojca dziecka

̶            stwierdzenie znacznie większego ryzyka urodzenia dziecka dotkniętego chorobą uwarunkowaną monogenowo lub wieloczynnikową

̶            stwierdzenie w czasie ciąży nieprawidłowego wyniku badania USG lub badań biochemicznych wskazujących na zwiększone ryzyko aberracji chromosomowej lub wady płodu.

 Etapy:

1.      „Poradnictwo i badania biochemiczne”,

2.      „Poradnictwo i USG płodu w kierunku diagnostyki wad wrodzonych”,

3.      „Poradnictwo i badania genetyczne”,

4.      „Pobranie materiału płodowego do badań genetycznych (amniopunkcja lub biopsja trofoblastu lub kordocenteza)”

 

W ramach programu:

badania nieinwazyjne, tj.:

̶            badania biochemiczne wykonywane w zależności od wieku ciąży – PAPP-A, free-β -hCG, AFP, Estriol

̶            USG płodu pomiędzy 11. a 14. tygodniem ciąży oraz 18. a 22. (+6 dni);

 

w przypadku konieczności pogłębionej diagnostyki:

̶            porada genetyczna

̶            skierowanie na pobranie materiału do badań genetycznych w drodze amniopunkcji, biopsji trofoblastu lub kordocentezy pod kontrolą USG (po wyrażeniu zgody na ich wykonanie).

̶            badania cytogenetyczne.

 

W przypadku konieczności dalszej diagnostyki – skierowanie do ośrodka specjalistycznego realizującego odpowiedni rodzaj świadczeń.

 W celu włączenia do programu wymagane jest skierowanie.

 

Do etapów:

̶            „Poradnictwo i badania biochemiczne” (pomiędzy 11. a 14. tygodniem ciąży)

̶            „Poradnictwo i USG płodu w kierunku diagnostyki wad wrodzonych” (pomiędzy 11. a 14. tygodniem ciąży oraz pomiędzy 18. a 22. tygodniem i 6. dniem ciąży)

skierowanie powinno być wystawione przez lekarza prowadzącego ciążę i zawierać informacje o zaawansowaniu ciąży (wiek ciąży w tygodniach).

 

W przypadku etapów programu:

̶            „Poradnictwo i badania genetyczne” oraz

̶            „Pobranie materiału płodowego do badań genetycznych (amniopunkcja lub biopsja trofoblastu lub kordocenteza)”

wymagane jest skierowanie wystawione przez lekarza prowadzącego ciążę lub z etapu „Poradnictwo i USG płodu w kierunku diagnostyki wad wrodzonych”.

 

Skierowanie powinno zawierać informacje o wskazaniach do objęcia tą częścią programu oraz opis nieprawidłowości i szczegółowe wyniki badań.

Program realizują poradnie posiadające umowę z NFZ w zakresie „Program badań prenatalnych”.

 

Jak wykorzystać tę wiedzę w praktyce?

  1. Zacznij od sprawdzenia, czy kwalifikujesz się do któregoś z programów profilaktycznych. Każdy z nich ma określone kryteria (najczęściej wiekowe lub zdrowotne), dlatego warto poświęcić chwilę, by zobaczyć, jakie badania i konsultacje przysługują właśnie Tobie.
  2. Następnie zaloguj się na Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub skorzystaj z aplikacji mojeIKP. To najprostszy sposób, by sprawdzić dostępne programy, wypełnić ankiety kwalifikacyjne lub zapisać się na badania.
  3. Jeśli wolisz bezpośredni kontakt, porozmawiaj ze swoim lekarzem rodzinnym lub pielęgniarką w przychodni POZ. Personel medyczny nie tylko pomoże Ci dobrać odpowiedni program, ale też wyjaśni, jak przygotować się do badań i kiedy możesz je wykonać.

Najważniejsze jednak, by nie odkładać decyzji na później. Profilaktyka przynosi najlepsze efekty wtedy, gdy choroba jeszcze się nie ujawniła. Wczesne wykrycie nieprawidłowości pozwala uniknąć poważnych problemów zdrowotnych i często ratuje życie.

Na koniec pamiętaj, że profilaktyka to także działanie dla innych. Podziel się informacjami z rodziną, przyjaciółmi czy współpracownikami. Może dzięki Tobie ktoś dowie się o bezpłatnych badaniach, które naprawdę mogą zmienić jego przyszłość.

 

Co wybierzesz: leczenie później czy profilaktykę dziś?