Zdrowie ucznia priorytetem – jakie propozycje zmian przygotowało Ministerstwo Zdrowia?
Czy wiesz, że nie każda szkoła w Polsce ma dziś zapewnioną stałą opiekę pielęgniarki lub higienistki. Braki kadrowe i starzejące się kadry medyczne sprawiają, że coraz trudniej zapewnić uczniom szybkie wsparcie w razie nagłego pogorszenia samopoczucia, drobnych urazów czy konieczności profilaktycznych badań. Zdrowie dzieci i młodzieży jest bardzo ważne w ich rozwoju, nauki i dobrego samopoczucia.
Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt ustawy o zmianie ustawy o opiece zdrowotnej nad uczniami, który ma ulepszyć system opieki zdrowotnej w szkołach, zwiększyć dostępność personelu medycznego i unowocześnić przepisy dotyczące profilaktyki. Celem zmian jest, by każde dziecko w Polsce – niezależnie od miejsca zamieszkania – miało realny dostęp do profesjonalnej pomocy pielęgniarki, położnej lub higienistki szkolnej.
Dlaczego to ważne?
W Polsce pracuje obecnie około 8 tysięcy pielęgniarek i higienistek szkolnych, a ich średnia wieku przekracza 57 lat. W efekcie część szkół, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach, pozostaje bez stałej opieki zdrowotnej, co utrudnia realizację profilaktyki i reagowanie na potrzeby zdrowotne uczniów.
Najważniejsze zmiany w projekcie obejmują:
- Więcej specjalistów w szkołach
Jednym z kluczowych celów projektu jest zwiększenie liczby osób, które mogą sprawować profilaktyczną opiekę zdrowotną nad uczniami. Nowe przepisy poszerzają katalog o:
- położne – po ukończeniu odpowiedniego kursu kwalifikacyjnego (w zakresie środowiska nauczania i wychowania). Dzięki temu ich doświadczenie w zakresie zdrowia kobiet i dzieci będzie mogło być lepiej wykorzystane w edukacji zdrowotnej, profilaktyce i działaniach prozdrowotnych w szkołach;
- zespół składający się z pielęgniarki środowiska nauczania i wychowania albo położnej wspieranych przez opiekuna medycznego. Pracę zespołu koordynuje odpowiednio pielęgniarka środowiska nauczania i wychowania albo położna. Ich zadania obejmą m.in. pomoc uczniom z niepełnosprawnościami, wsparcie przy czynnościach pielęgnacyjnych, organizację gabinetu profilaktyki zdrowotnej i prowadzenie działań edukacyjnych.
Takie rozwiązanie ma odciążyć pielęgniarki szkolne i pozwolić im skupić się na świadczeniach wymagających specjalistycznych kompetencji, przy jednoczesnym zwiększeniu dostępności opieki dla dzieci i młodzieży.
- Szersze kwalifikacje dla pielęgniarek
Projekt wprowadza bardziej elastyczne podejście do kwalifikacji zawodowych, w którym proponuje się uwzględnienie pielęgniarek posiadających tytuł zawodowy licencjata i co najmniej 1 rok doświadczenia w wykonywaniu zawodu pod warunkiem uzupełnienia kwalifikacji w okresie 2 lat od rozpoczęcia sprawowania profilaktycznej opieki zdrowotnej nad uczniami oraz pielęgniarek w trakcie kursu kwalifikacyjnego w dziedzinie pielęgniarstwa środowiska nauczania i wychowania, kursu w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego lub pediatrycznego.
Działania te mają na celu poszerzenie kręgu osób, które mogą sprawować profilaktyczną opiekę zdrowotną nad uczniami, przy zachowaniu wysokiej jakości tej opieki oraz bezpieczeństwa objętych nią uczniów.
- Precyzyjne określenie grupy uczniów objętych opieką
Nowe przepisy jasno definiują, kto jest objęty opieką zdrowotną w ramach szkoły. To uczniowie od dnia rozpoczęcia obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego w oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej do czasu ukończenia ostatniej klasy szkoły ponadpodstawowe. Doprecyzowanie wieku uczniów ujednolica zasady i eliminuje dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne.
- Nowe zasady zgód rodziców na świadczenia stomatologiczne
Proponuje się odejście od zasady „braku sprzeciwu” jako podstawy objęcia ucznia opieką stomatologiczną. Nowe przepisy wprowadzają obowiązek uzyskania świadomej zgody rodzica lub opiekuna prawnego.
W praktyce oznacza to, że:
- rodzic powinien być obecny podczas udzielania świadczenia stomatologicznego dziecku,
- jedynie przegląd stanu zdrowia jamy ustnej, obejmujący ocenę stanu uzębienia, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, kontrolę higieny jamy ustnej lub wykrywanie wad zgryzu, może być wykonany bez obecności rodzica, pod warunkiem, że ten wyrazi na to pisemną zgodę.
To rozwiązanie ma charakter praktyczny i bezpieczny – umożliwia przeprowadzenie tzw. świadczeń nieinwazyjnych bez konieczności obecności rodzica, jeśli wcześniej udzielił on pisemnej zgody.
Natomiast każde inne świadczenie stomatologiczne, które może wymagać zmiany sposobu postępowania (np. wykonania wypełnienia zamiast lakowania), będzie mogło być przeprowadzone wyłącznie w obecności rodzica lub opiekuna prawnego.
- Nowe zakresy świadczeń stomatologicznych w szkołach
Wprowadzono rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 15 lutego 2021 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U. poz. 417), nowe zakresy świadczeń stomatologicznych dla dzieci i młodzieży, tzn.
- świadczenia ogólnostomatologiczne dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. r. ż. udzielane w gabinecie dentystycznym zlokalizowanym w szkole, oraz
- profilaktyczne świadczenia stomatologiczne dla dzieci i młodzieży do ukończenia 19. r. ż. udzielane w gabinecie dentystycznym zlokalizowanym w szkole,
dlatego też konieczne jest uwzględnienie tej zmiany w projekcie ustawy.
- Większy zakres współpracy
Projekt podkreśla znaczenie współpracy między wszystkimi osobami zaangażowanymi w zdrowie i dobrostan uczniów. Pielęgniarki, położne i higienistki szkolne będą ściślej współpracować z nauczycielami, pedagogami, psychologami, dyrektorami szkół oraz rodzicami.
Taka współpraca umożliwi m.in. wcześniejsze reagowanie na problemy zdrowotne, emocjonalne i społeczne uczniów oraz skuteczniejsze prowadzenie programów profilaktycznych.
- Cyfryzacja dokumentacji medycznej
Jednym z najbardziej nowoczesnych elementów projektu jest pełne przejście na elektroniczną dokumentację medyczną do 2027 r. W praktyce oznacza to:
- odejście od dokumentów papierowych,
- możliwość składania zgód i sprzeciwów przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP),
- szybszy i bezpieczniejszy dostęp do informacji o stanie zdrowia ucznia dla uprawnionych specjalistów.
Cyfryzacja ułatwi także współpracę między pielęgniarkami, lekarzami, rodzicami i szkołami, a także pozwoli uniknąć błędów wynikających z braku aktualnych danych.
- Uporządkowanie zasad przekazywania dokumentacji
Projekt wprowadza prostsze i bardziej przejrzyste zasady dotyczące dokumentacji medycznej ucznia. Określa m.in. sposób jej przekazywania:
- w przypadku zmiany szkoły,
- po zakończeniu edukacji,
- oraz w razie potrzeby udostępnienia informacji innym placówkom medycznym.
To rozwiązanie ma zapewnić ciągłość opieki zdrowotnej nad dzieckiem, niezależnie od tego, do jakiej szkoły uczęszcza.
- Nowe zadania dla Instytutu Matki i Dziecka
Projekt zakłada również rozszerzenie roli Instytutu Matki i Dziecka (IMiD), który będzie mógł bardziej elastycznie reagować na bieżące potrzeby w zakresie monitorowania opieki zdrowotnej nad uczniami.
Ponadto wydłużony zostanie termin na składanie corocznych raportów z funkcjonowania systemu – z 31 marca do 31 maja, co pozwoli na dokładniejszą analizę danych i opracowanie lepszych rekomendacji dla resortu zdrowia.
Projekt nowelizacji ustawy o opiece zdrowotnej nad uczniami to ważny krok w stronę nowoczesnego, dostępnego i przyjaznego systemu opieki w szkołach. Dzięki wprowadzeniu nowych zawodów medycznych do pracy z dziećmi, cyfryzacji dokumentacji i doprecyzowaniu zasad współpracy między szkołami a personelem medycznym, opieka zdrowotna stanie się bardziej elastyczna, skuteczna i dostosowana do potrzeb uczniów oraz rodziców.
To także odpowiedź na realne problemy, z jakimi mierzy się dziś system – niedobór pielęgniarek szkolnych, starzejące się kadry oraz rosnące potrzeby zdrowotne i psychiczne dzieci i młodzieży.
Resort zdrowia podkreśla, że zmiany te mają nie tylko usprawnić funkcjonowanie szkół, ale przede wszystkim zapewnić każdemu uczniowi poczucie bezpieczeństwa i szybkiego dostępu do profesjonalnej pomocy.
Jak Ty oceniasz proponowane zmiany?
Zachęcamy Państwa do zapoznania się z projektem ustawy.
UD148 Projekt ustawy o zmianie ustawy o opiece zdrowotnej nad uczniami oraz niektórych innych ustaw