Minimalna powierzchnia gabinetu stomatologicznego w świetle aktualnych przepisów i praktycznego podejścia do projektowania

Minimalna powierzchnia gabinetu stomatologicznego w świetle aktualnych przepisów i praktycznego podejścia do projektowania

Jeszcze kilka lat temu odpowiedź na to pytanie była prosta: 12 m² – tyle powinno mieć pomieszczenie, w którym znajduje się fotel stomatologiczny. Każdy kolejny fotel wymagał dodatkowych 8 m² powierzchni. Dziś jednak przepisy mówią o tym znacznie bardziej elastycznie. Co to oznacza w praktyce dla osób planujących otwarcie lub modernizację gabinetu stomatologicznego?

Zmiana podejścia – z metrażu na funkcjonalność

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 450), pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą odpowiadają wymaganiom odpowiednim do rodzaju wykonywanej działalności leczniczej oraz zakresu udzielanych świadczeń zdrowotnych. Ust. 3 tego przepisu odsyła do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r., które precyzuje szczegółowe wymagania wobec pomieszczeń i urządzeń podmiotów leczniczych.

Jednocześnie, w ust. 3 tego artykułu wskazano, że (…) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą, kierując się potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów, a także rodzajem wykonywanej działalności i zakresem udzielanych świadczeń zdrowotnych określa właściwe rozporządzenie Ministra Zdrowia. Aktualnie obowiązującym rozporządzeniem w wyżej wskazanej kwestii jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. z 2022 r. poz. 402). Zgodnie z § 16 tegoż rozporządzenia:

Kształt i powierzchnia pomieszczeń podmiotu wykonującego działalność leczniczą umożliwiają prawidłowe rozmieszczenie, zainstalowanie i użytkowanie urządzeń, aparatury i sprzętu, stanowiących jego niezbędne funkcjonalne wyposażenie.

Oznacza to, że rozporządzenie nie określa już minimalnej powierzchni gabinetu stomatologicznego w m². Kształt i powierzchnia pomieszczeń podmiotu wykonującego działalność leczniczą została więc określona tylko celem. Wymóg został zastąpiony zasadą funkcjonalności i dostosowania pomieszczenia do rodzaju działalności, używanego sprzętu oraz zakresu udzielanych świadczeń zdrowotnych.

Czy gabinet może być mniejszy niż 12 m²?

Tak – może. Obowiązujące przepisy nie określają już minimalnej powierzchni pomieszczenia dla gabinetu stomatologicznego. Oznacza to, że dopuszczalne jest zaprojektowanie mniejszej przestrzeni, jeśli tylko możliwe jest właściwe rozmieszczenie unitu, urządzeń pomocniczych oraz zachowanie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

W praktyce pojawiają się rozwiązania, w których gabinet o powierzchni około 8 m² jest akceptowany – o ile unit stomatologiczny jest dostosowany do tak małej przestrzeni, a rzeczoznawca ds. sanitarno-higienicznych wyrazi zgodę na jego użytkowanie.

Co jednak mówi praktyka i doświadczenie branży?

Trzeba pamiętać, że choć przepisy nie wskazują już konkretnego metrażu, minimalna powierzchnia pomieszczenia zabiegowego w przypadku dentystów przyjęta w praktyce wynosi 12 m². Wysokość gabinetu nie może być mniejsza niż 2,5 metra, natomiast jeśli pomieszczenia mają wysokość około 3 metrów, dopuszcza się powierzchnię minimalną 10 m².

Co ważne, większość specjalistów i projektantów wciąż rekomenduje powierzchnię 12–20 m² dla gabinetu z jednym unitem. Wynika to nie tylko z tradycji, ale przede wszystkim z ergonomii pracy i liczby urządzeń, które muszą znaleźć się w takim pomieszczeniu: od lamp i ssaków, przez sterylizatory, po szafki i zlewy. W mniejszych przestrzeniach zachowanie wygody i bezpieczeństwa pracy często okazuje się trudne, a niekiedy wręcz niemożliwe.

Co należy wziąć pod uwagę przy planowaniu gabinetu?

Oprócz powierzchni samego gabinetu, istotne są także pomieszczenia pomocnicze i zaplecze. Projektując przestrzeń stomatologiczną, należy uwzględnić:

• poczekalnię i recepcję,
• pomieszczenie socjalne dla personelu,
• zaplecze techniczne z miejscem na sprężarki, chłodziarki na odpady medyczne i sprzęt,
• sanitariaty (jeden na dwa gabinety, przy większej liczbie – oddzielne dla pacjentów i personelu),
• oraz w przypadku planowania pracowni RTG – osobne, odpowiednio zabezpieczone pomieszczenie o powierzchni co najmniej 8 m².

Każdy projekt przed rozpoczęciem działalności wymaga uzyskania pozytywnej opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, który ocenia zgodność lokalu z obowiązującymi przepisami.

Podsumowanie – przepisy dają elastyczność, ale ergonomia wyznacza granice

Podsumowując, obecnie nie istnieje przepis, który wprost określałby minimalną powierzchnię gabinetu stomatologicznego. O dopuszczalności konkretnego rozwiązania decydują funkcjonalność, bezpieczeństwo i opinia rzeczoznawcy. Choć formalnie można więc zaprojektować gabinet mniejszy niż 12 m², w praktyce najczęściej stosowaną i zalecaną powierzchnią pozostaje przedział 12–20 m².

Dlaczego? Bo niezależnie od zmian w przepisach, komfort pracy lekarza, bezpieczeństwo pacjenta i ergonomiczne rozmieszczenie sprzętu pozostają niezmiennie najważniejsze.