Nowa era szpitalnictwa – kluczowe zmiany z ustawy z 5 sierpnia 2025 r. dla zarządzających placówkami medycznymi

 

W dniu 2 września 2025 r. została ogłoszona nowelizacja ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1211), która wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu sektora szpitalnictwa w Polsce. Celem reformy jest lepsze dostosowanie struktury działania podmiotów leczniczych do lokalnych potrzeb zdrowotnych, dostępnych zasobów kadrowych oraz zmieniającej się demografii.

Dla kadry zarządzającej oznacza to konieczność przeanalizowania nowych możliwości organizacyjnych i finansowych, tak aby placówka mogła efektywnie funkcjonować w ramach systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej i wymogów NFZ.

Najważniejsze zmiany w przepisach

Ustawa wprowadziła elastyczność w zakresie profili świadczeń szpitalnych. Dzięki temu podmioty lecznicze, za zgodą NFZ, mogą w trakcie okresu kwalifikacji zmieniać zakres świadczeń – np. przekształcać oddziały pełnej hospitalizacji w procedury jednodniowe, leczenie planowe, a nawet wprowadzać opiekę długoterminową.

Zmiany te mają na celu racjonalizację struktury szpitali, lepsze wykorzystanie zasobów kadrowych i sprzętowych oraz skrócenie kolejek pacjentów do specjalistów.

Nowelizacja umożliwiła również konsolidację szpitali i tworzenie wspólnych podmiotów leczniczych przez samorządy, w tym spółek kapitałowych. W przypadku podmiotów z ujemnym wynikiem finansowym (strata netto) wprowadza obowiązek opracowania programu naprawczego, który pozwoli przywrócić stabilność finansową i poprawić efektywność jednostki. Ważnym elementem nowych regulacji jest także odniesienie do mapy potrzeb zdrowotnych oraz planów transformacji wojewódzkiej i krajowej – decyzje dotyczące zmiany profilu oddziału muszą uwzględniać lokalne potrzeby pacjentów.

Praktyczne konsekwencje dla szpitali i personelu

Dla zarządców placówek nowe przepisy dają możliwość lepszego dostosowania struktury oddziałów do realnego zapotrzebowania. Na przykład w szpitalu powiatowym oddział chirurgii może zostać przekształcony w procedury jednodniowe, jeśli liczba hospitalizowanych pacjentów jest niewielka. To nie tylko poprawia efektywność, ale także pozwala obniżyć koszty funkcjonowania.

Personel medyczny musi przygotować się na reorganizację pracy, w tym zmienione tryby hospitalizacji i nowe formy świadczeń. Dla pacjentów reforma ma poprawić dostępność i jakość świadczeń, choć w praktyce może wymagać dojazdu do większych ośrodków w przypadku ograniczenia niektórych oddziałów w mniejszych szpitalach.

NFZ i organy tworzące placówki już monitorują dostosowanie jednostek do lokalnych potrzeb. Umowy ze świadczeniodawcami mogą być modyfikowane w trakcie okresu kwalifikacji, jeśli konieczne jest zapewnienie odpowiedniego dostępu do świadczeń.

Harmonogram wdrożenia i aktualna sytuacja

Nowelizacja ustawy weszła w życie w dniu 17 września 2025 r.. Od tego momentu wszystkie placówki muszą funkcjonować zgodnie z nowymi zasadami kwalifikacji świadczeń, programów naprawczych i struktur oddziałów. NFZ i organy tworzące placówki już monitorują dostosowanie jednostek do mapy potrzeb zdrowotnych i planów transformacji wojewódzkiej oraz krajowej.

Wskazówka dla zarządzających: działaj już teraz

Już dziś zarząd placówki powinien:

  • przeprowadzić aktualny audyt struktury oddziałów i zakresu świadczeń;
  • ocenić wyniki finansowe jednostki i wprowadzić ewentualne korekty w programach naprawczych;
  • utrzymywać dialog z NFZ i organem tworzącym w celu monitorowania zgodności z mapą potrzeb zdrowotnych;
  • wdrożyć zmiany w organizacji pracy personelu, aby dostosować tryby hospitalizacji do nowych przepisów;
  • komunikować zmiany pacjentom i pracownikom, aby zapewnić przejrzystość i minimalizować zakłócenia w świadczeniach.

Nowa era szpitalnictwa już nadeszła – szybka reakcja i strategiczne zarządzanie dają przewagę w efektywnym wykorzystaniu zasobów, poprawie jakości świadczeń i stabilności finansowej placówki.

 

 

Dziesięć kluczowych zmian z ustawy z 5 sierpnia 2025 r. 

Nowelizacja ustawy wprowadza szereg konkretnych rozwiązań, które na nowo definiują sposób funkcjonowania szpitali. Dla zarządzających to nie tylko większa elastyczność, ale również nowe obowiązki i wymogi sprawozdawcze. Do najważniejszych należą:

  1. Elastyczny profil świadczeń – możliwość zmiany zakresu świadczeń (np. przejście z hospitalizacji całodobowej na leczenie jednodniowe lub planowe) po uzyskaniu zgody NFZ.
  2. Konsolidacja i łączenie placówek – samorządy mogą wspólnie tworzyć podmioty lecznicze, także w formie spółek kapitałowych, aby poprawić efektywność zarządzania.
  3. Programy naprawcze – obowiązkowe dla jednostek z ujemnym wynikiem finansowym, obejmujące diagnozę sytuacji i plan działań naprawczych.
  4. Nowe zasady kontraktowania – NFZ może modyfikować umowy w trakcie okresu kwalifikacji, jeśli wymaga tego sytuacja zdrowotna regionu.
  5. Powiązanie z mapą potrzeb zdrowotnych – zmiany w strukturze oddziałów muszą być zgodne z wojewódzkim planem transformacji.
  6. Monitorowanie efektywności – Ministerstwo Zdrowia i NFZ otrzymują szersze uprawnienia analityczne dotyczące wykorzystania łóżek, zatrudnienia i wyników finansowych.
  7. Rozwój procedur jednodniowych – promowanie leczenia w trybie krótkim ma przyspieszyć rotację pacjentów i obniżyć koszty.
  8. Powiązanie z KPO – reforma realizuje jeden z tzw. kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy, który przewiduje finansowe wsparcie modernizacji i cyfryzacji szpitali.
  9. Większa rola samorządów – organy tworzące odpowiadają za koordynację zmian i nadzór nad programami naprawczymi.
  10. Harmonogram wdrożenia – przepisy weszły w życie 17 września 2025 r., a wszystkie   placówki powinny funkcjonować według nowych zasad PSZ.