Porada optometrysty coraz bliżej koszyka świadczeń gwarantowanych – AOTMiT daje zielone światło
Polska opieka zdrowotna stoi u progu istotnej zmiany w zakresie diagnostyki i korekcji wad wzroku. Rekomendacja nr 156/2025 Prezesa AOTMiT proponuje włączenie porady optometrycznej do koszyka świadczeń gwarantowanych w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS). Jest to oczekiwana decyzja w dyskusji na temat roli optometrystów w publicznym systemie. Dla pacjentów może to oznaczać poprawę dostępności do usług, dla świadczeniodawców – nowy obszar działania i nowe obowiązki.
Dlaczego rekomendacja AOTMiT jest ważna?
Od lat obserwujemy rosnące obciążenie poradni okulistycznych. Znaczna część wizyt dotyczy prostych badań refrakcji, doboru korekcji i kontroli zmian jakości widzenia – czyli obszaru, w którym optometryści są wyspecjalizowani i na co dzień pracują. Problem w tym, że dotychczas działali przede wszystkim poza systemem publicznym, co prowadziło do dwóch efektów: kolejki do okulistów wciąż rosły, a pacjenci często sami płacili za świadczenia, które mogłyby być refundowane.
AOTMiT zauważa tę lukę i wskazuje, że optymalne zarządzanie wadami refrakcji wymaga wykorzystania kompetencji optometrystów w ramach NFZ. Zmiany uporządkują rynek i zracjonalizują proces diagnostyczno-terapeutyczny. Lekarze okuliści zajmą się diagnostyką chorób, a optometryści – przejmą to, co jest ich codzienną praktyką.
Taki podział już funkcjonuje w wielu krajach europejskich.
WYCENA: ile kosztować będzie porada optometryczna?
Praktycznym elementem rekomendacji jest to, że Wydział Taryfikacji przygotował konkretną wycenę świadczenia porady optometrycznej i ocenił, czy nowy zakres świadczeń można wdrożyć w placówkach.
AOTMiT proponuje cztery stawki, zależne od typu porady i miejsca wykonywania świadczenia:
Poradnia optometryczna:
- Porada podstawowa – 107,20 zł
- Porada kontrolna – 76,97 zł
To stawki na poziomie, który pozwala świadczyć usługę w sposób rentowny i stabilny, szczególnie że zakres porady obejmuje pełen zestaw badań diagnostycznych.
Miejsce pobytu pacjenta (wizyty domowe):
- Porada podstawowa – 137,70 zł
- Porada kontrolna – 120,19 zł
Wyższe kwoty odzwierciedlają konieczność dojazdu, transportu sprzętu oraz zwiększony nakład czasu potrzebny na realizację wizyty domowej. To ważne, bo świadczenie w miejscu pobytu pacjenta jest skierowane do osób z poważnymi problemami zdrowotnymi, które nie są w stanie dotrzeć do placówki – grupy szczególnie wymagającej.
Dla świadczeniodawców to informacja, że świadczenie zostało realistycznie wycenione, uwzględniając zarówno czas pracy optometrysty, jak i wymagany sprzęt oraz organizację.
Kto będzie kwalifikować się do świadczenia?
Projekt zakłada szeroki dostęp i jasno definiuje kryteria. Porada będzie przysługiwać:
- dzieciom od 3. roku życia oraz
- dorosłym,
którzy zgłaszają odczuwalne pogorszenie jakości widzenia lub posiadają diagnozę z grupy ICD-10 H00–H59, obejmującej pełne spektrum zaburzeń narządu wzroku.
To oznacza, że praktycznie każdy pacjent mający problem z widzeniem będzie mógł rozpocząć diagnostykę u optometrysty, bez konieczności czekania na termin do lekarza okulisty.
Kto może realizować porady?
To jeden z kluczowych elementów – optometrysta musi spełniać wymagania ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1972 ze zm.). A więc może to być osoba, która:
- rozpoczęła po dniu wejścia w życie ww. ustawy studia w zakresie optometrii i uzyskała tytuł zawodowy magistra albo magistra inżyniera, lub
- rozpoczęła po dniu 30 września 2012 r. studia w zakresie optometrii i uzyskała tytuł zawodowy co najmniej licencjata albo inżyniera, lub
- rozpoczęła przed dniem 1 października 2012 r. studia na kierunku (specjalności) optometria i uzyskała tytuł zawodowy co najmniej licencjata albo inżyniera, lub
- rozpoczęła przed dniem wejścia w życie wspomnianej ustawy studia podyplomowe w zakresie optometrii i uzyskała świadectwo ukończenia tych studiów,
- i co najważniejsze – musi posiadać indywidualny identyfikator wpisu do Centralnego Rejestru Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego.
To w praktyce zamyka drogę do wykonywania świadczenia osobom z niepełnym wykształceniem i tworzy jednolitą, profesjonalną grupę zawodową.
Co dokładnie będzie obejmować porada optometryczna?
Zakres procedur jest szeroki, jak szeroka jest praktyka kliniczna optometrii. Porada podstawowa i kontrolna obejmuje zestaw czynności, które w zależności od potrzeb pacjenta mogą zawierać:
- przeprowadzenie wywiadu,
- badania diagnostyczne, w tym: badanie obiektywne refrakcji i keratometrii, badanie subiektywne refrakcji i dobór korekcji, ocena funkcji wzrokowych i widzenia obuocznego, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego tonometrem, badanie w lampie szczelinowej, przesiewowe badanie dna oka,
- dobór i przepisanie korekcji okularowej lub korekcji soczewkami kontaktowymi, lub innymi wyrobami medycznymi,
- wydanie zlecenia na zapotrzebowania na wyroby medyczne,
- omówienie dalszego planu postępowania, wydanie zaleceń i instruktaż użytkowania wyrobu medycznego.
Co ważne: każda porada musi zawierać określone minimum procedur diagnostycznych, aby świadczenie miało odpowiednią jakość.
Wyposażenie
Rekomendacja precyzyjnie określa wymagany sprzęt. Poradnia optometryczna musi dysponować m.in.:
- tablicami do oceny ostrości wzroku (dali i bliży),
- kasetą szkieł okularowych i oprawkami próbnymi,
- refraktometrem optycznym lub skiaskopem,
- keratometrem lub keratografem,
- pupilometrem lub źrenicówką,
- dioptromierzem,
- oftalmoskopem lub innym urządzeniem do badania tylnego odcinka oka,
- lampą szczelinową,
- testami widzenia obuocznego i widzenia barw,
- synoptoforem,
- tonometrem bezkontaktowym.
W przypadku wizyt w miejscu pobytu pacjenta lista obejmuje wszystkie kluczowe elementy diagnostyczne w wersjach mobilnych.
Dla świadczeniodawców oznacza to jasne zasady wejścia do świadczenia – bez dowolności czy niejednolitości jakościowej.
Co zmieni ta reforma?
Reforma może przynieść znacznie większe skutki, niż może się wydawać na pierwszy rzut oka:
- dla pacjentów oznacza szybszą i prostszą drogę do korekcji wzroku, krótsze kolejki, większą dostępność badań oraz możliwość skorzystania z wizyty domowej, co eliminuje konieczność czekania na termin do okulisty tylko po to, by dobrać okulary;
- dla optometrystów to z kolei wreszcie formalne i pełnoprawne wejście do publicznego systemu ochrony zdrowia, dzięki czemu przestają być „dodatkiem” do branży optycznej, a stają się samodzielnymi świadczeniodawcami medycznymi;
- dla okulistów to odciążenie, bo zyskują czas na diagnostykę chorób, prowadzenie leczenia i zabiegi zamiast wykonywania podstawowych badań refrakcyjnych, które – choć ważne – nie wymagają ich wysokospecjalistycznych kompetencji;
- natomiast dla świadczeniodawców otwiera się nowy obszar kontraktowania usług, który może być zarówno szansą na rozwój oferty i wzrost liczby pacjentów, jak i impulsem do inwestycji w sprzęt oraz dostosowania organizacyjne, co ostatecznie podniesie standard całej placówki.
Podsumowanie
Dzięki Rekomendacji AOTMiT droga pacjenta do rzetelnego badania i właściwej korekcji wzroku może się skrócić, a praca optometrystów – zostać uregulowana i formalnie włączona do publicznego systemu ochrony zdrowia. Okuliści zyskują przestrzeń, by skupić się na tym, co wymaga ich wiedzy specjalistycznej, a świadczeniodawcy – konkretne ramy, które pozwalają budować ofertę w oparciu o nowe świadczenie.
Jeśli zmiany zostaną wdrożone, cała opieka wzrokowa stanie się sprawniejsza i bardziej przyjazna dla pacjentów. Teraz pozostaje czekać na ostateczną decyzję ministerstwa, która ma szansę domknąć proces ważny zarówno dla specjalistów, jak i dla milionów osób korzystających z ich pracy.
Rekomendacja nr 156_2025 Porada optometrysty – kwalifikacja świadczenia
2025 10 23 RAPORT Porada optometryczna BIP_REOPTR