Od 24 września 2026 r. obowiązuje zarządzenie nr 103/2026/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 września 2026 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna. Zarządzenie wprowadza współczynniki korygujące powiązane z wybranymi wskaźnikami jakości w POZ. Regulacja obejmuje świadczeniodawców realizujących świadczenia POZ finansowane stawką kapitacyjną. Pierwsze zastosowanie współczynników nastąpi w 2027 r., po publikacji przez NFZ wartości wskaźników.
Mechanizm wynika z ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta (Dz. U. z 2023 r. poz. 1692, z późn. zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy za monitorowanie wskaźników jakości odpowiada NFZ, natomiast Prezes Funduszu publikuje ich wartości dla świadczeniodawców do 30 kwietnia każdego roku. Art. 5 ust. 4 przewiduje ustalanie współczynników korygujących związanych z osiągnięciem określonych wartości wskaźników.
Szczegółowy sposób definiowania i obliczania wskaźników określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 kwietnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 562). Karty wskaźników wskazują m.in. źródło danych, okres, którego dotyczą oraz sposób obliczenia poszczególnych wartości.
Jakie wskaźniki obejmuje regulacja?
Załącznik nr 27 do zarządzenia obejmuje osiem wskaźników dotyczących POZ. Część z nich ma charakter monitorujący i nie wpływa obecnie na wysokość finansowania. Dotyczy to:
- liczby porad lekarza POZ na pacjenta;
- odsetka porad związanych z wystawieniem recepty;
- zgłaszalności do programu profilaktyki chorób układu krążenia;
- zgłaszalności do programu profilaktyki raka jelita grubego.
Pozostałe wskaźniki zostały powiązane z możliwością zastosowania współczynnika korygującego w wysokości 0,90 albo 0,95.
Teleporady – współczynnik 0,90
Wskaźnik C.IV.6 określa odsetek teleporad lekarza POZ w ogólnej liczbie porad. Jest on obliczany jako iloraz liczby teleporad lekarza POZ i liczby świadczeń lekarza POZ. Dane pochodzą z komunikatów elektronicznych przekazywanych do NFZ.
Współczynnik 0,90 będzie stosowany w dwóch przypadkach:
- gdy odsetek teleporad wynosi 0%;
- gdy odsetek teleporad przekracza 50%.
Ocena jest dokonywana z uwzględnieniem grup pacjentów oraz produktów rozliczeniowych wskazanych w załączniku nr 27 do zarządzenia.
Wizyty domowe
Wskaźnik C.IV.8 odnosi się do odsetka porad domowych lekarza POZ w ogólnej liczbie porad. Jest obliczany na podstawie liczby sprawozdanych świadczeń z produktem rozliczeniowym wskazującym na wizytę domową w stosunku do liczby świadczeń lekarza POZ.
Jeżeli odsetek porad domowych wynosi 0%, do wskazanych produktów rozliczeniowych zastosowanie znajduje współczynnik 0,90, odpowiadający obniżeniu płatności o 10%. Mechanizm dotyczy świadczeń udzielanych pacjentom w wieku 66–75 lat oraz powyżej 75. roku życia.
Profilaktyka raka piersi i raka szyjki macicy
W przypadku wskaźników C.IV.10 dotyczący zgłaszalności do programu profilaktyki raka piersi i C.IV.11 dotyczący zgłaszalności do programu profilaktyki raka szyjki macicy zastosowanie może znaleźć współczynnik 0,95, czyli obniżenie płatności o 5%.
Wskaźnik zgłaszalności do programu profilaktyki raka piersi stanowi odsetek kobiet, które skorzystały z programu, w stosunku do kobiet znajdujących się na aktywnej liście lekarza POZ, które kwalifikują się do programu. Analogicznie obliczany jest wskaźnik dotyczący profilaktyki raka szyjki macicy.
Dla 2027 r. załącznik nr 27 określa następujące wartości graniczne:
- rak piersi – 4,55%;
- rak szyjki macicy – 0,044%.
W przypadku raka piersi wskaźnik odnosi się do świadczeń udzielanych pacjentkom w grupach 40–65 lat oraz 66–75 lat, natomiast w przypadku raka szyjki macicy – w grupach 20–39 lat oraz 40–65 lat.
Z jakiego okresu będą pochodziły dane?
Karty wskaźników przewidują, że wartości dotyczą roku kalendarzowego poprzedzającego rok, w którym NFZ publikuje wskaźniki. Dane wykorzystywane do obliczeń pochodzą przede wszystkim z informacji przekazywanych do Funduszu w ramach sprawozdawczości elektronicznej. W przypadku wskaźników profilaktycznych wykorzystywane są również dane dotyczące realizacji poszczególnych programów profilaktycznych.
W konsekwencji dane za 2026 r. będą stanowiły podstawę do ustalenia wartości wskaźników publikowanych w 2027 r.
Kiedy współczynniki wpłyną na rozliczenia?
Zarządzenie nr 103/2026/DSOZ stosuje się do rozliczania świadczeń udzielanych od 1 lipca 2026 r., jednak współczynniki korygujące dla wskaźników jakości po raz pierwszy zostaną naliczone w 2027 r. Do czasu publikacji przez NFZ wartości wskaźników wszystkie współczynniki pozostają na poziomie 1,00.
Ponieważ ustawa zobowiązuje Prezesa NFZ do publikacji wartości wskaźników do 30 kwietnia każdego roku, pierwsze zastosowanie współczynników nastąpi od miesiąca następującego po publikacji danych. NFZ wskazuje w komunikacie, że zmiany dotyczące POZ zaczną oddziaływać na finansowanie od maja 2027 r.
Współczynnik ustalony dla danego wskaźnika będzie stosowany przez 12 miesięcy. Jeżeli świadczeniodawca w roku stanowiącym podstawę ustalenia wskaźnika realizował umowę przez okres krótszy niż 12 miesięcy, współczynnik dla danego wskaźnika pozostanie na poziomie 1,00 do czasu uzyskania danych obejmujących pełny 12-miesięczny okres.
Wskaźniki jakości w POZ – podsumowanie zasad na 2027 r.
Pozostałe cztery wskaźniki są monitorowane i nie wpływają obecnie na wysokość finansowania. Podstawą obliczenia wskaźników publikowanych w 2027 r. będą dane za 2026 r. Pierwsze naliczenie współczynników nastąpi od miesiąca następującego po publikacji wartości wskaźników przez NFZ. Do tego czasu wynoszą one 1,00.
Od 2028 r. granice zgłaszalności objęte współczynnikiem 0,95 wzrosną do 9,11% dla profilaktyki raka piersi i 0,089% dla profilaktyki raka szyjki macicy.
Co powinni zrobić świadczeniodawcy POZ?
Wprowadzenie nowych zasad nie wiąże się obecnie z koniecznością składania dodatkowych wniosków do NFZ. Z perspektywy organizacji udzielania świadczeń zasadne jest natomiast monitorowanie danych, które będą stanowiły podstawę wyliczenia wskaźników, w szczególności:
- liczby i struktury teleporad;
- realizacji porad domowych;
- zgłaszalności pacjentów do programów profilaktycznych;
- prawidłowości sprawozdawania świadczeń i danych wykorzystywanych przez NFZ do wyliczenia wskaźników.
Warto również zweryfikować, które produkty rozliczeniowe zostały objęte poszczególnymi współczynnikami, ponieważ korekta nie jest stosowana w sposób jednolity do całej wartości finansowania świadczeniodawcy. W przypadku wystąpienia kilku podstaw do zastosowania współczynników, są one uwzględniane łącznie przy ustalaniu stawki kapitacyjnej, zgodnie z § 41d zarządzenia nr 103/2026/DSOZ.