Alkohol pod większą kontrolą – Rząd proponuje zmiany w jego dostępności
Szanowni Państwo,
Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt ustawy zmieniającej ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z późn. zm.). Projekt stanowi odpowiedź na zidentyfikowane problemy związane z dostępnością napojów alkoholowych oraz ich wpływem na zdrowie publiczne i bezpieczeństwo społeczne.
Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie regulacji mających na celu ograniczenie dostępności alkoholu poprzez zaostrzenie wymogów dotyczących sprzedaży, reklamy i opakowań napojów alkoholowych, eliminację nowych, trudniejszych do kontrolowania form alkoholu, a także zwiększenie skuteczności weryfikacji wieku nabywców.
Bezpieczna konsumpcja – skuteczna ochrona dzieci i młodzieży
Zidentyfikowanym problemem są niebezpieczne praktyki związane z wyglądem opakowań napojów alkoholowych oraz pojawianiem się nowych postaci alkoholu. Na rynku dostępne są produkty w tubkach i saszetkach, które wizualnie przypominają opakowania żywności dla dzieci, co budzi poważne obawy o zdrowie publiczne, skuteczność profilaktyki przeciwalkoholowej oraz ogólne bezpieczeństwo. Ponadto, obecne przepisy umożliwiają sprzedawcom unikanie odpowiedzialności za sprzedaż alkoholu niepełnoletnim w przypadku braku jednoznacznej weryfikacji wieku nabywcy. W odpowiedzi na te problemy projekt ustawy przewiduje wprowadzenie wymogu, aby opakowania napojów alkoholowych o pojemności do 300 ml były wykonane wyłącznie ze szkła lub metalu, co pomoże wyeliminować ryzyko mylenia ich z produktami spożywczymi dla dzieci. Ponadto, projekt zakłada zakaz wprowadzania alkoholu do obrotu w formie innej niż płynna, co ma na celu eliminację potencjalnych zagrożeń związanych z nowymi postaciami alkoholu. Zmieniony zostanie także przepis, który nałoży na sprzedawców obowiązek każdorazowego żądania dokumentu potwierdzającego pełnoletność nabywcy w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do jego wieku, co pozwoli na skuteczniejsze ograniczenie dostępu młodzieży do alkoholu.
Zdrowie na pierwszym miejscu – ograniczenie promocji napojów alkoholowych
Projekt ustawy przewiduje istotne zmiany w zakresie promocji napojów alkoholowych, mające na celu ograniczenie impulsywnych zakupów alkoholu i ochronę zdrowia publicznego. Proponuje się rozszerzenie definicji promocji napojów alkoholowych, obejmując wszystkie formy sprzedaży z upustami, rabatami, bonifikatami, programami lojalnościowymi, nagrodami oraz innymi korzyściami majątkowymi lub osobistymi, które mogą prowadzić do zwiększenia konsumpcji alkoholu. Zmiana ta ma na celu eliminację wątpliwości interpretacyjnych oraz przeciwdziałanie nielegalnej promocji alkoholu, w tym także w kontekście nowych form promocji, takich jak zakłady czy gry losowe. Wprowadzenie zakazu promocji napojów alkoholowych również dla piwa oraz zaostrzenie kar za nielegalną reklamę, w tym podwyższenie wysokości grzywny i możliwość stosowania kary ograniczenia wolności, ma stanowić silniejszą odpowiedź na zagrożenia związane z nieodpowiedzialną promocją alkoholu. Zmiany te mają na celu skuteczniejsze ograniczenie dostępności alkoholu w kontekście promocji, co przyczyni się do zmniejszenia negatywnych skutków zdrowotnych i społecznych związanych z nadmiernym jego spożywaniem.
Rozszerzenie działań na rzecz przeciwdziałania uzależnieniom
Projekt ustawy proponuje rozszerzenie przeznaczenia środków finansowych dostępnych zarówno dla gmin, jak i z Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych, aby mogły być one wykorzystywane na działania dotyczące przeciwdziałania uzależnieniom nie tylko od alkoholu, jak ma to miejsce obecnie, ale również w szerszym zakresie, obejmującym wszystkie uzależnienia. Zmiany te mają na celu wdrożenie zintegrowanego podejścia do rozwiązywania problemów uzależnień, odpowiadając na potrzeby kompleksowego wsparcia osób borykających się z różnymi formami nałogów.
Projekt został udostępniony na platformie Rządowego Centrum Legislacji i poddany konsultacjom publicznym. Ministerstwo Zdrowia zaprasza do zgłaszania uwag i stanowisk przez zainteresowane podmioty, w tym organizacje społeczne, jednostki samorządu terytorialnego oraz przedstawicieli sektora handlowego. Po zakończeniu etapu konsultacji, projekt zostanie poddany dalszym pracom legislacyjnym, a jego wejście w życie planowane jest na początek przyszłego roku, z uwzględnieniem okresu przejściowego dla przedsiębiorców i innych podmiotów zobowiązanych do dostosowania się do nowych regulacji.
Podsumowując, projekt ustawy stanowi odpowiedź na rosnące wyzwania związane z problemem alkoholizmu i uzależnień. Wprowadzone zmiany mają na celu ograniczenie dostępności alkoholu, szczególnie wśród młodszych osób, poprzez regulacje dotyczące opakowań, promocji i kontroli sprzedaży. Dodatkowo, rozszerzenie działań na rzecz przeciwdziałania uzależnieniom, obejmujące szerszy zakres niż alkohol, ma na celu stworzenie kompleksowego systemu wsparcia. Zmiany te są krokiem w stronę bardziej odpowiedzialnej polityki zdrowotnej, ale czy będą wystarczające, by skutecznie zmniejszyć problem uzależnień w Polsce?