Niejasne przepisy, niepewne obowiązki – jak brak rozporządzenia wpływa na pracę niektórych zawodów medycznych?

Niejasne przepisy, niepewne obowiązki – jak brak rozporządzenia wpływa na pracę niektórych zawodów medycznych?

Wykonujesz zawód medyczny? To warto wiedzieć.

Choć zmiany w prawie miały przynieść więcej jasności, rzeczywistość okazuje się nieco bardziej skomplikowana. Jeden z kluczowych elementów wciąż czeka na finalizację – a jego brak wpływa na codzienną praktykę tysięcy specjalistów. Sprawdź dlaczego ta sprawa może dotyczyć właśnie Ciebie.

Wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1972), uregulowano kwestie dotyczące zasad wykonywania kilkunastu zawodów medycznych, tj. asystentki stomatologicznej, elektroradiologa, higienistki stomatologicznej, instruktora terapii uzależnień, opiekuna medycznego, optometrysty, ortoptystki, podiatry, profilaktyka, protetyka słuchu, technika farmaceutycznego, technika masażysty, technika ortopedy, technika sterylizacji medycznej, czy terapeuty zajęciowego, warunki ich ustawicznego rozwoju zawodowego oraz zasady odpowiedzialności zawodowej. Ustawa ma kluczowe znaczenie zarówno dla systemu ochrony zdrowia w Polsce, jak i dla osób wykonujących zawody objęte jej zakresem. Po raz pierwszy na poziomie ustawowym uregulowane zostały ww. zawody, dzięki czemu ma to znaczący wpływ na wzmocnienie ich statusu zawodowego i przyczynia się do podniesienia standardów świadczenia usług medycznych w kraju.

Artykuł 13 ust. 1 omawianej ustawy określa czynności w ramach wykonywania danego zawodu medycznego, a w szczególności jego wykonywanie polega na:

• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie asystowania lekarzowi dentyście i utrzymania gabinetu w gotowości do pracy – w przypadku asystentki stomatologicznej;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie radiologii, diagnostyki obrazowej, ultrasonograficznej, elektromedycznej, radiologii zabiegowej, elektrofizjologii, medycyny nuklearnej i radioterapii oraz realizowaniu zadań ochrony radiologicznej pacjenta i personelu – w przypadku elektroradiologa;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie profilaktyki i promocji zdrowia jamy ustnej oraz współuczestniczeniu w procesie leczenia – w przypadku higienistki stomatologicznej;
• wykonywaniu czynności zawodowych pod nadzorem specjalisty psychoterapii uzależnień w zakresie wsparcia terapeutycznego udzielanego pacjentom wykazującym zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych lub uzależnionych behawioralnie oraz ich bliskim – w przypadku instruktora terapii uzależnień;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie medyczno-pielęgnacyjnym i opiekuńczym – w przypadku opiekuna medycznego;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie optometrii – w przypadku optometrysty;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie ortoptyki – w przypadku ortoptystki;
• wykonywaniu czynności zawodowych związanych z procesem leczenia schorzeń w obrębie stóp i prowadzeniu profilaktyki tych schorzeń – w przypadku podiatry;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie profilaktyki, promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej – w przypadku profilaktyka;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie badania i protezowania słuchu – w przypadku protetyka słuchu;
• wykonywaniu, w zakresie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, czynności zawodowych w zakresie sporządzania i wytwarzania produktów leczniczych oraz prowadzenia obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece na podstawie przepisów prawa – w przypadku technika farmaceutycznego;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie masażu oraz prowadzenia działalności profilaktycznej, popularyzującej zachowania prozdrowotne – w przypadku technika masażysty;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie zaopatrzenia ortopedycznego i w przedmioty ortopedyczne oraz środki pomocnicze – w przypadku technika ortopedy;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie dekontaminacji sprzętu i wyrobów medycznych – w przypadku technika sterylizacji medycznej;
• wykonywaniu czynności zawodowych w zakresie diagnozy w ramach terapii zajęciowej, prowadzenia indywidualnej i grupowej terapii zajęciowej, oceny jej efektów oraz organizowania działań terapeutycznych mających na celu poprawę funkcjonowania fizycznego, psychicznego i społecznego oraz integracji społecznej i zawodowej osób nimi objętych – w przypadku terapeuty zajęciowego.

Za wykonywanie danego zawodu medycznego uważa się również:

• prowadzenie zajęć na studiach umożliwiających uzyskanie wykształcenia niezbędnego do wykonywania danego zawodu medycznego lub w szkołach prowadzących kształcenie w danym zawodzie medycznym lub wykonywanie pracy na rzecz ustawicznego rozwoju zawodowego;
• prowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych, których tematyka dotyczy danego zawodu medycznego;
• kierowanie pracą zawodową osób wykonujących dany zawód medyczny;
• zatrudnienie na stanowiskach administracyjnych, na których wykonuje się czynności związane z przygotowywaniem, organizowaniem lub nadzorem nad udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej.

 

Jednak to ust. 4 tego artykułu ma kluczowe znaczenie dla praktyki zawodowej – przewiduje on, że Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy wykaz czynności zawodowych, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę niezbędne kwalifikacje, wymagany zakres umiejętności oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów. To rozporządzenie ma precyzować, co dokładnie mogą wykonywać przedstawiciele poszczególnych zawodów medycznych objętych ustawą. Mimo że ustawa obowiązuje od 2023 roku, wspomniane wyżej rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowego wykazu czynności zawodowych osób wykonujących niektóre zawody medyczne (pozostające jako projekt w wykazie prac legislacyjnych MZ pod numerem 1644) wciąż nie zostało wydane.

Efekt? Przedstawiciele zawodów medycznych, których dotyczy ustawa, funkcjonują obecnie w stanie niepewności prawnej – nie mają jednoznacznie określonych granic swoich kompetencji zawodowych. To zaś przekłada się bezpośrednio na problemy w codziennej praktyce – zarówno w placówkach ochrony zdrowia, jak i w relacjach z pracodawcami.

Praktyczne znaczenie rozporządzenia

Określenie szczegółowego wykazu czynności nie jest formalnością – to podstawa do przypisania konkretnych obowiązków zawodowych. W praktyce oznacza to, że:

• pracodawcy nie mają jasności, jakie zadania mogą legalnie powierzyć przedstawicielom danego zawodu;
• osoby wykonujące zawody medyczne nie wiedzą, które czynności wchodzą w zakres ich kompetencji, a które mogą narażać ich na odpowiedzialność zawodową lub prawną;
• pacjenci mogą być narażeni na nierówności w dostępie do usług medycznych ze względu na różne interpretacje dopuszczalnych czynności przez poszczególne podmioty lecznicze.

Brak rozporządzenia osłabia skuteczność samej ustawy, która miała porządkować i profesjonalizować wykonywanie zawodów medycznych. Środowiska zawodowe coraz głośniej apelują o przyspieszenie prac legislacyjnych, wskazując na pilną potrzebę wyeliminowania stanu prawnej niejasności.

Choć ustawa o niektórych zawodach medycznych weszła już w życie, jej praktyczne zastosowanie wciąż napotyka istotne bariery. Dopóki wspomniane rozporządzenie nie zostanie wydane, zarówno osoby wykonujące zawody medyczne, jak i ich pracodawcy, pozostają w konsternacji. Jasne, precyzyjne określenie czynności zawodowych to nie tylko kwestia formalna – to warunek bezpiecznego, odpowiedzialnego i zgodnego z prawem świadczenia usług medycznych.

Czy zastanawiałeś się, jak brak szczegółowych wytycznych wpływa na Twoją codzienną pracę?