PROJEKT ROZPORZĄDZENIA Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych
Szanowni Państwo,
uprzejmie informujemy, że w dniu 17 czerwca 2025 r. sporządzono projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych. Projekt wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2668 z dnia 22 listopada 2023 r., zmieniającą dyrektywę 2009/148/WE w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy.
Najważniejsze zmiany przewidziane w projekcie obejmują:
- Uzupełnienie załącznika do rozporządzenia pn. „Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym” o nowe jednostki chorobowe:
– raka jajnika,
– raka żołądkowo-jelitowego,
jako choroby zawodowe wynikające z narażenia na działanie azbestu.
- Zmianę techniczną, polegającą na skreśleniu sformułowania „akademia medyczna”, które nie funkcjonuje już w systemie szkolnictwa wyższego.
Wskazać należy, że uznanie raka jajnika za chorobę zawodową uwzględnia różnice między płciami w zakresie narażenia na działanie azbestu i powikłań zdrowotnych wynikających z takiego narażenia, w tym narażenia wtórnego, szczególnie istotnego w przypadku kobiet.
Z tytułu choroby zawodowej ubezpieczonym lub członkom rodziny ubezpieczonego przysługują świadczenia przewidziane w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 257, z późn. zm.), w tym w szczególności:
– zasiłek chorobowy,
– świadczenie rehabilitacyjne,
– jednorazowe odszkodowanie,
– rentę z tytułu niezdolności do pracy,
– rentę rodzinną.
Jak wynika z danych Instytutu Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera w Łodzi, w ciągu ostatnich 20 lat wykonano 34 454 badań lekarskich dla 8 379 byłych pracowników 28 zakładów pracy, w wyniku których rozpoznano 2 421 chorób zawodowych, w tym 143 choroby nowotworowe (90 przypadków raka płuca i 53 przypadki międzybłoniaka opłucnej). Są to obecnie najczęściej występujące nowotwory azbestozależne w Rzeczypospolitej Polskiej.
Należy podkreślić, że proponowane regulacje nie zwiększą obciążeń pracodawców, ponieważ największe narażenie na pył azbestowy dotyczyło zakładów pracy, które zostały zlikwidowane, a długi okres latencji chorób azbestozależnych powoduje, że są one rozpoznawane po zakończeniu aktywności zawodowej pracowników.
Równolegle prowadzone są prace nad ustawą o wyrobach zawierających azbest (nr UC60), która transponuje przepisy dyrektywy 2009/148/WE wraz ze zmianami z dyrektywy 2023/2668 oraz rozszerza katalog podmiotów uprawniających do świadczeń do 29 jednostek.
Proponuje się, aby rozporządzenie weszło w życie z dniem 21 grudnia 2025 r.
Projekt rozporządzenia został skierowany do konsultacji publicznych.