Transport sanitarny w świadczeniach zdrowotnych – obowiązki świadczeniodawcy i prawa pacjenta
Transport sanitarny zapewnienia pacjentowi realną możliwość skorzystania ze świadczeń — zwłaszcza wtedy, gdy jego stan zdrowia uniemożliwia samodzielne dotarcie do placówki. Mimo że przepisy regulujące tę kwestię są jasne, w praktyce wiele podmiotów ma trudność z ich prawidłowym interpretowaniem, szczególnie w świadczeniach ambulatoryjnych.
Co mówią przepisy?
Zgodnie z art. 41 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, pacjent ma prawo do transportu sanitarnego, jeżeli wymaga tego jego stan zdrowia.
Transport może być:
- całkowicie finansowany ze środków publicznych – gdy konieczne jest natychmiastowe leczenie, zachowanie ciągłości terapii lub gdy pacjent ma dysfunkcję narządu ruchu uniemożliwiającą korzystanie z transportu publicznego,
- współfinansowany w 40% – gdy pacjent może się poruszać, ale wymaga pomocy przy dotarciu na leczenie lub korzysta z transportu dostosowanego do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Ponadto Ogólne Warunki Umów (OWU) zobowiązują świadczeniodawcę do zapewnienia transportu sanitarnego w zakresie wynikającym z umowy zawartej z NFZ, jeśli jest on niezbędny do wykonania świadczenia.
Działanie transportu sanitarnego.
Różnice w sposobie finansowania transportu sanitarnego są jednym z głównych powodów nieporozumień.
W Podstawowej Opiece Zdrowotnej transport jest finansowany na podstawie odrębnych umów z NFZ, dlatego lekarz POZ może zlecać i rozliczać przewozy w ramach swojego kontraktu.
Inaczej wygląda to w świadczeniach poza POZ – np. w AOS, leczeniu szpitalnym czy świadczeniach specjalistycznych. Placówki działające w tych obszarach nie mają odrębnego finansowania transportu. Zapewniają go poprzez umowy podwykonawcze i pokrywają koszty z własnych środków. NFZ wskazuje, że w wycenie świadczeń uwzględniono koszty pośrednie funkcjonowania podmiotu — w tym organizację transportu, jeżeli jest on konieczny do wykonania świadczenia.
W praktyce prowadzi to do sytuacji, w których placówki odmawiają organizacji transportu sanitarnego lub kierują pacjentów do lekarza POZ tylko po to, aby uzyskać zlecenie przewozu. Tłumaczą to brakiem możliwości rozliczenia transportu z NFZ i dodatkowymi kosztami, które musiałyby pokryć samodzielnie.
Takie działanie nie znajduje podstaw w przepisach.
Jeżeli transport jest niezbędny do realizacji świadczenia w danej poradni specjalistycznej, to właśnie ten świadczeniodawca ma obowiązek go zapewnić. Pacjent nie powinien być odsyłany do POZ tylko po to, by uzyskać zlecenie transportu — odpowiedzialność spoczywa na placówce prowadzącej proces leczenia w danym zakresie.
Obowiązki świadczeniodawcy – w praktyce
Świadczeniodawca realizujący świadczenia zdrowotne ma obowiązek:
✔ zapewnić możliwość organizacji transportu sanitarnego (np. na podstawie umowy podwykonawczej),
✔ indywidualnie oceniać zasadność transportu — decyzję podejmuje lekarz na podstawie aktualnego stanu zdrowia pacjenta,
✔ pokryć koszt transportu, jeśli wynika to z umowy i przepisów,
✔ nie odsyłać pacjenta do POZ, jeśli transport dotyczy świadczenia realizowanego poza POZ.
Podsumowanie
Dla wielu pacjentów, szczególnie z chorobami neurologicznymi, przewlekłymi lub z ograniczoną mobilnością, transport sanitarny jest jedynym sposobem na dotarcie do placówki.
Brak jego organizacji może oznaczać:
- przerwanie terapii,
- brak możliwości udzielenia świadczenia,
- naruszenie umowy z NFZ,
- pogorszenie stanu zdrowia pacjenta.
Transport sanitarny to element dostępności świadczeń, a nie dowolna decyzja świadczeniodawcy.
Transport sanitarny jest obowiązkiem świadczeniodawcy wynikającym z ustawy i warunków umowy z NFZ.
W zakresach innych niż POZ placówki muszą zapewnić pacjentowi transport, jeśli jest on konieczny do udzielenia świadczenia — nawet jeśli wymaga to pokrycia kosztów z własnych środków.
Pacjent nie powinien być kierowany do POZ po zlecenie transportu, jeśli jego leczenie odbywa się w poradni specjalistycznej lub innym zakresie.
Zapewnienie transportu jest częścią prawidłowej realizacji świadczeń gwarantowanych i elementem odpowiedzialnej opieki nad pacjentem.