Ważne ustalenia dla opieki długoterminowej– resort rezygnuje z kontrowersyjnych zmian

Szanowni Państwo,

w dniu 24 kwietnia 2025 r. odbyło się kluczowe spotkanie przedstawicieli Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych (NIPiP) z wiceministrem zdrowia Jerzym Szafranowiczem. Rozmowy dotyczyły projektu rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Projekt, który budził poważne wątpliwości, szczególnie wśród przedstawicieli środowisk pielęgniarskich, nie będzie dalej procedowany.

Wycofanie projektu – ważne ustalenia ze spotkania

Podczas spotkania uzgodniono trzy kluczowe decyzje:

  1. zaniechanie dalszego procedowania kontrowersyjnego projektu rozporządzenia;
  2. zapewnienie ciągłości opieki – podmioty, którym kończą się umowy z NFZ na świadczenia z zakresu długoterminowej opieki pielęgniarskiej domowej będą na podstawie aneksów realizować świadczenia do końca 2025 r.;
  3. powołanie zespołu ds. opieki długoterminowej – w jego skład wejdą eksperci, w tym przedstawiciele NIPiP. Zespół ma wypracować nowe, lepiej dostosowane do realiów propozycje systemowych rozwiązań.

 

Stanowisko środowiska pielęgniarskiego

Wiceprezes NRPiP, Andrzej Tytuła, jasno przedstawił stanowisko środowiska:

„Przekazaliśmy przedstawicielom ministra zdrowia jednoznacznie krytyczne zdanie wobec rozporządzenia. Premiowanie podmiotów posiadających w swojej strukturze oddziały szpitalne jest bezzasadne i krzywdzące. Musimy pamiętać, że pacjent trafia do opieki długoterminowej po pełnej diagnostyce i leczeniu. Szukajmy rozwiązań, na których skorzystają pacjenci” – powiedział Tytuła.

Jego wypowiedź oddaje kluczowy problem: premiowanie dużych podmiotów z zapleczem szpitalnym mogłoby prowadzić do faworyzowania szpitali kosztem wyspecjalizowanych, mniejszych placówek, które często mają wieloletnie doświadczenie w zakresie opieki długoterminowej domowej.

 

W celu przypomnienia:

Projekt rozporządzenia zmieniający rozporządzenie w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, sporządzony w dniu 10 kwietnia 2025 r., zakładał zmiany związane z poprawą kompleksowości opieki zdrowotnej w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej. Choć intencją zmian miała być poprawa kompleksowości opieki, wiele środowisk zawodowych – zwłaszcza pielęgniarskich – wskazywało, że zapisy te faworyzowały duże placówki kosztem mniejszych, wyspecjalizowanych w opiece domowej.

Zmiana w przedstawionym projekcie obejmowała w załączniku nr 6 do rozporządzenia tabelę nr 1 Świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej, w której postulowano:

  • możliwość przyznania świadczeniodawcy dodatkowych punktów podczas postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie świadczeń udzielanych w warunkach stacjonarnych w zakładzie opiekuńczym dla osób dorosłych/dzieci i młodzieży oraz świadczeń udzielanych w warunkach stacjonarnych w zakładzie opiekuńczym dla świadczeniobiorców wentylowanych mechanicznie za posiadanie w lokalizacji oddziałów: chorób wewnętrznych, chirurgii ogólnej i neurologii. Odpowiednio dla świadczeń udzielanych dla dzieci i młodzieży wentylowanych mechanicznie postulowano dodanie warunków premiujących posiadanie w lokalizacji oddziału pediatrycznego, chirurgii dziecięcej oraz neurologii dziecięcej. Ponadto świadczeniodawca mógłby otrzymać dodatkowe punkty na posiadanie w lokalizacji: wybranych poradni specjalistycznych i możliwości wykonania badań diagnostyki obrazowej (RTG, CT, NMR), a także medycznego laboratorium diagnostycznego;
  • w ramach świadczeń udzielanych w warunkach domowych przez zespół długoterminowej opieki domowej dla dorosłych wentylowanych mechanicznie oraz zespół długoterminowej opieki domowej dla dzieci i młodzieży wentylowanych mechanicznie, zwiększenie punktacji w warunkach kryterialnych kompleksowość i dostępność;
  • w ramach pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej zwiększenie punktacji dla pielęgniarki z ukończoną specjalizacją lub określonym kursem kwalifikacyjnym, która stanowi co najmniej 40 % czasu pracy wszystkich pielęgniarek udzielających świadczeń w tym zakresie – z 18 na 20 pkt. Planowano również dodanie kryterium kompleksowość, który przewidywał uzyskanie dodatkowej punktacji dla oferentów, którzy realizują świadczenia opieki długoterminowej w warunkach stacjonarnych dla dorosłych lub dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18 roku życia lub dla świadczeniobiorców/dzieci i młodzieży wentylowanych mechanicznie – 5 pkt.

W celu wzmocnienia kryterium Kompleksowość w tabeli nr 1, część punktów z kryterium Ciągłość z tabeli nr 2 Świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej – część wspólna, miała zostać rozdysponowana na ww. nowe, dodane warunki kryterialne.

 

Krok w dobrą stronę, ale przed nami poważna praca

Wycofanie kontrowersyjnego projektu to niewątpliwie sukces środowisk zawodowych i przykład skutecznego dialogu z resortem zdrowia. Choć intencją resortu zdrowia było zapewne podniesienie jakości i kompleksowości opieki, to zaproponowane rozwiązania w praktyce mogły pogłębić nierówności w dostępie do kontraktów NFZ.

Premiowanie dużych ośrodków, wyposażonych w oddziały szpitalne i zaawansowaną infrastrukturę, ignoruje realia, w jakich funkcjonuje znaczna część systemu opieki długoterminowej w Polsce – zwłaszcza tej realizowanej w warunkach domowych. To właśnie niewielkie, wyspecjalizowane zespoły pielęgniarskie są często najbliżej pacjenta i jego codziennych potrzeb. Dysponują doświadczeniem, zaufaniem i lokalnym zakorzenieniem, którego nie da się zastąpić technologią ani statusem szpitala.

Co więcej, nie można tracić z pola widzenia faktu, że pacjent trafiający do opieki długoterminowej nie potrzebuje już hospitalizacji, lecz spersonalizowanego wsparcia, ciągłości i bezpieczeństwa w miejscu zamieszkania. Zatem kluczowym miernikiem powinna być jakość opieki, kompetencje zespołu i dostępność – a nie obecność oddziału chirurgii ogólnej w strukturze organizacyjnej świadczeniodawcy.

Powołanie zespołu eksperckiego z udziałem przedstawicieli praktyki to dobry krok. Warunkiem jego sukcesu będzie jednak autentyczny dialog i gotowość do budowania systemu opartego nie na hierarchii instytucjonalnej, lecz na rzeczywistych potrzebach pacjenta. W tym sensie – trudno mówić tu o porażce legislacyjnej, raczej o ważnym sygnale i potrzebnej refleksji dla całego systemu ochrony zdrowia. Reakcja środowisk zawodowych oraz decyzja resortu zdrowia pokazują, że warto rozmawiać, wsłuchiwać się w głosy praktyków i szukać rozwiązań opartych na doświadczeniu i realnych potrzebach pacjentów. To dobry moment, by wspólnie wypracować spójny i sprawiedliwy model opieki długoterminowej – taki, który będzie uwzględniał zarówno dostępność, jak i jakość świadczonych usług.