Wygodnie, ale zgodnie z prawem – jak legalnie złożyć deklarację wyboru POZ?

Czy wiesz, że deklarację wyboru lekarza, pielęgniarki czy położnej podstawowej opieki zdrowotnej można złożyć bez wychodzenia z domu? Coraz więcej placówek udostępnia nowoczesne, wygodne rozwiązania – ale czy wszystkie są zgodne z przepisami? Sprawdź, jak powinno to wyglądać krok po kroku.

Na wstępie warto przypomnieć, że każdy pacjent ma prawo samodzielnie wybrać swojego lekarza, pielęgniarkę czy położną podstawowej opieki zdrowotnej – zarówno w jednej placówce, jak i w różnych. Takiego wyboru można dokonać bezpłatnie dwa razy w ciągu roku, a przy kolejnych zmianach obowiązuje opłata w wysokości 80 złotych.  Warto świadomie podejmować decyzję i wiedzieć, jak zrobić to poprawnie – również wtedy, gdy składamy deklarację online.

Choć wiele placówek oferuje nowoczesne rozwiązania do kontaktu z pacjentem, nie każdy sposób złożenia deklaracji jest poprawny w świetle obowiązujących przepisów. Kwestie dotyczące odpowiedniej formy złożenia deklaracji wyboru świadczeniodawcy reguluje art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz.U. z 2025 r. poz. 515). Zgodnie z tym przepisem deklaracja wyboru może być złożona na trzy sposoby:

  1. w postaci papierowej – najprostszy i wciąż najczęściej stosowany sposób – pacjent wypełnia i podpisuje (podpis tradycyjny własnoręczny) deklarację na miejscu, w placówce. Tę wersję można też pobrać samodzielnie, wypełnić w domu i dostarczyć osobiście;
  2. w postaci elektronicznej – złożonym za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej oraz opatrzonym jednym z trzech akceptowanych podpisów: tj. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym;
  3. za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta – autoryzacja następuje domyślnie przez zalogowanie się i potwierdzenie tożsamości (czyli profil zaufany lub inna forma eID). Najwygodniejsze rozwiązanie – bez papierów, podpisów i dodatkowych aplikacji.

 

Coraz więcej placówek tworzy własne systemy i aplikacje do obsługi pacjenta, co jest wygodne i nowoczesne, niemniej jednak należy pamiętać, że autorska aplikacja nie może pomijać wymogów prawnych. Samo kliknięcie „zatwierdź” czy „wyślij” nie wystarczy. Bez odpowiedniego podpisu, deklaracja nie jest prawnie wiążąca.

W przypadku składania deklaracji w postaci elektronicznej, pacjent musi mieć możliwość jej podpisania w jednej z form przewidzianych przez prawo, czyli poprzez kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany (Profil Zaufany), lub podpis osobisty (z e-dowodu). Jeżeli aplikacja nie zapewnia takiej funkcjonalności, to nawet jeśli deklaracja zostanie przesłana w formie elektronicznej, nie będzie miała mocy prawnej. Oznacza to, że pacjent nie będzie mógł skorzystać z opieki zdrowotnej w ramach wybranego świadczeniodawcy, a placówka nie będzie mogła rozliczyć świadczeń z NFZ.