ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 23 października 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej
Szanowni Państwo,
uprzejmie przypominamy, że z dniem 7 maja 2026 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej.
Nowelizacja wprowadza kompleksowe zmiany dotyczące organizacji i realizacji opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w ciąży, kobietą rodzącą, kobietą w połogu oraz nad noworodkiem. Celem nowych regulacji jest przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa zdrowotnego kobiet i dzieci, poprawa jakości oraz dostępności świadczeń zdrowotnych, wzmocnienie roli położnych w prowadzeniu ciąży fizjologicznej, a także zapewnienie bardziej kompleksowej i zindywidualizowanej opieki okołoporodowej.
Do najważniejszych zmian należą:
– rozszerzenie zakresu świadczeń profilaktycznych i działań w zakresie promocji zdrowia oraz badań diagnostycznych i konsultacji medycznych, u kobiet w okresie ciąży, m.in. o badanie w kierunku wykrycia HBV, oznaczenie stężenia ferrytyny oraz dodatkowe badanie w kierunku toksoplazmozy (IgM) u kobiet z ujemnym wynikiem w I trymestrze ciąży,
– rezygnacja z obowiązku trzykrotnej konsultacji lekarskiej w przypadku prowadzenia ciąży fizjologicznej przez położną, co wzmacnia samodzielność zawodową położnych i ogranicza konieczność wielokrotnych wizyt u różnych specjalistów,
– wydłużenie z 6 do 12 miesięcy okresu ważności wcześniejszego badania cytologicznego wykonywanego przed ciążą,
– usunięcie obowiązku skierowania kobiety w 33.–37. tyg. ciąży na trzecie badanie w kierunku toksoplazmozy oraz odstąpienie od skierowania na badanie w kierunku różyczki (IgG, IgM), o ile kobieta w ciąży nie chorowała lub nie była szczepiona lub w przypadku braku informacji od kobiety w ciąży o przechorowaniu różyczki lub szczepieniu przeciw różyczce,
– doprecyzowanie obowiązku kierowania kobiet spożywających alkohol lub inne substancje psychoaktywne do ośrodków udzielających specjalistycznej pomocy w tym zakresie,
– skorygowanie terminu wykonania testu obciążenia glukozą (OGTT) na okres między 24. a 28. tygodniem ciąży,
– wprowadzenie obowiązku informowania kobiet w okresie od 10. tyg. ciąży lub w chwili pierwszego zgłoszenia się kobiety w ciąży do lekarza lub położnej o zalecanych szczepieniach w okresie ciąży,
– wzmocnienie obowiązku kierowania kobiet w ciąży do położnej POZ w celu prowadzenia edukacji przedporodowej oraz zniesienie ograniczenia czasowego rozpoczęcia tej edukacji wyłącznie do 21.–26. tygodnia ciąży,
– wprowadzenie w 33.–37. tyg. ciąży (lub 38.–39. tyg. ciąży, niezwłocznie po 40. tyg. ciąży, jeżeli nie odbyła się wcześniej) obowiązkowej konsultacji anestezjologicznej dla kobiet planujących korzystanie z analgezji regionalnej podczas porodu,
– rozszerzenie profilaktyki wtórnej raka piersi poprzez dodanie zalecenia wykonywania badania USG piersi u kobiet w sytuacji klinicznych zmian w piersi lub gdy obciążenie rodzinne lub genetyczne wskazuje na wyższe u niej ryzyko raka piersi,
– rozszerzenie katalogu czynników ryzyka identyfikowanych na podstawie wywiadu przeprowadzonego podczas ciąży oraz przed porodem o choroby przewlekłe, ze szczególnym uwzględnieniem wrodzonych wad metabolizmu, choroby onkologiczne, stan po transplantacji narządów, leczenie immunosupresyjnym, rozpoznanie choroby psychicznej, depresję lub próby samobójcze lub zachowania autoagresywne lub zaburzenia odżywiania lub przemoc seksualną lub zaburzenia psychiczne związane z wcześniejszym porodem,
– zobowiązanie podmiotów leczniczych do umożliwienia kobietom w ciąży wcześniejszego zapoznania się z miejscem porodu oraz konsultacji anestezjologicznej przed porodem w celu przekazania informacji o wskazaniach i przeciwwskazaniach do zastosowania u niej analgezji regionalnej,
– doprecyzowanie elementów planu porodu oraz obowiązków personelu w zakresie reagowania na przemoc domową, w tym wszczynania procedury „Niebieskie Karty” w przypadku podejrzenia wystąpienia przemocy domowej, a w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa powiadomienia Policji lub prokuratury, w przypadku podejrzenia zagrożenia dobra dziecka złożenie wniosku o wgląd w sytuację dziecka do sądu rodzinno-opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka,
– umożliwienie kobietom rodzącym spożywania lekkostrawnych płynnych posiłków i klarownych płynów podczas porodu bez konieczności uzyskiwania zgody personelu medycznego,
– wprowadzenie zmian organizacyjnych zwiększających dostępność farmakologicznych metod łagodzenia bólu porodowego, w tym znieczulenia zewnątrzoponowego, oraz obowiązku publikowania przez podmioty lecznicze informacji o dostępnych metodach analgezji,
– wzmocnienie znaczenia nieprzerwanego, co najmniej dwugodzinnego kontaktu „skóra do skóry” matki z noworodkiem, również po porodach zabiegowych i cięciach cesarskich,
– uporządkowanie zasad dotyczących karmienia piersią i żywienia noworodka, która uwzględnia zarówno promocję i przygotowanie do karmienia piersią kobiet w okresie ciąży, opiekę laktacyjną na etapie porodu, na oddziale położniczym, nad kobietą w połogu i jej dzieckiem w miejscu zamieszkania albo pobytu, opiekę laktacyjną u kobiety w sytuacjach: poronienia, urodzenia dziecka martwego, niezdolnego do życia, zgonu noworodka, informowanie o metodach hamowania laktacji zgodnie z aktualną wiedzą na temat laktacji, doborze akcesoriów do karmienia i preparatów do początkowego żywienia niemowląt,
– zapewnienie profesjonalnej opieki położnej w miejscu zamieszkania lub pobytu każdej kobiecie w okresie połogu, także w sytuacjach szczególnych, w tym przy długotrwałej hospitalizacji dziecka po urodzeniu, porodzie martwym lub utracie dziecka po porodzie,
– umożliwienie realizacji wizyt patronażowych położnej POZ u dzieci przedwcześnie urodzonych lub długotrwale hospitalizowanych,
– zagwarantowanie kobietom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji (tj. poronienie, urodzenie dziecka martwego, niezdolnego do życia lub obarczonego wadami letalnymi, urodzenie chorego dziecka lub dziecka z wadami wrodzonymi, a także kobietom, które podjęły decyzję o pozostawieniu dziecka w podmiocie leczniczym) odpowiednich warunków hospitalizacji, ograniczających ryzyko pogłębiania traumy, m.in. poprzez możliwość pobytu w salach jednoosobowych,
– doprecyzowanie obowiązku wydania na życzenie kobiety, która poroniła odpowiednio zabezpieczonego materiału biologicznego (z poronienia) do badań genetycznych,
– zwrócenie uwagi na potrzeby kobiet ze szczególnymi potrzebami w opiece okołoporodowej i konieczność zapewnienia im właściwej dostępności do świadczeń zdrowotnych.
Wprowadzone zmiany mają charakter zarówno organizacyjny, jak i jakościowy. Ich celem jest stworzenie bardziej nowoczesnego, dostępnego i empatycznego modelu opieki okołoporodowej, odpowiadającego aktualnej wiedzy medycznej oraz potrzebom kobiet i ich rodzin.
Zachęcamy Państwa do zapoznania się z pełną treścią rozporządzenia.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 23 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1525)