Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej

Szanowni Państwo,

uprzejmie informujemy, że w dniu 2 września 2025 r. ogłoszono ustawę o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1211).

Nowelizacja ma na celu przede wszystkim wzmocnienie systemu ochrony zdrowia poprzez poprawę dostępności i jakości świadczeń, racjonalizację wykorzystania zasobów oraz usprawnienie nadzoru nad podmiotami leczniczymi. Wprowadzone zmiany dotyczą zarówno świadczeń finansowanych ze środków publicznych, jak i organizacji działalności leczniczej, z uwzględnieniem konsolidacji podmiotów oraz wdrażania nowoczesnych narzędzi zarządzania w ochronie zdrowia.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze zmiany wprowadzane w obu aktach prawnych, podzielone według zakresu regulacji:

  1. Zmiany w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych 

Zmiany w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mają na celu wzmocnienie systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ) poprzez jego racjonalizację i uelastycznienie. W szczególności przewiduje się:

–    możliwość rezygnacji przez świadczeniodawcę z realizacji określonego profilu PSZ, za zgodą Prezesa NFZ, przy jednoczesnym zapewnieniu świadczeń w trybie hospitalizacji planowej lub leczenia jednego dnia, albo opieki długoterminowej w trybie stacjonarnym;

–    wprowadzenie możliwości ograniczenia świadczeń nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej w szpitalach pediatrycznych wyłącznie do pacjentów niepełnoletnich;

–  utworzenie świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w powiatowym centrum zdrowia jako nowej kategorii świadczeń gwarantowanych, obejmujących świadczenia specjalistyczne w zakresie chirurgii ogólnej i chorób wewnętrznych, udzielane w trybie całodobowym oraz transport sanitarny w powiatach bez szpitali;

–   rozszerzenie katalogu świadczeń w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej udzielanych bez skierowania o porady optometrysty, lekarza medycyny sportowej i psychologa, wraz z możliwością wystawiania skierowania do okulisty przez optometrystę;

–   doprecyzowanie przepisów dotyczących wymogu przedstawienia pozytywnej opinii w sprawie oceny inwestycji w ochronie zdrowia, w tym możliwość zwolnienia świadczeniodawcy z obowiązku uzyskania opinii w przypadku braku realizacji inwestycji w ciągu ostatnich 5 lat;

–      wprowadzenie możliwości przeprowadzania konkursów ofert w systemach teleinformatycznych oraz dostosowanie przepisów dotyczących elektronicznego otwarcia ofert;

–    dodanie do raportu taryfikacyjnego obowiązku analizy wpływu taryfy świadczeń na strukturę realizacji świadczeń, ze szczególnym uwzględnieniem zwiększenia udziału świadczeń udzielanych w trybie ambulatoryjnym.

Ponadto ustawa przewiduje rozszerzenie zadań Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji o prowadzenie analiz programów naprawczych podmiotów leczniczych i ich realizacji, w tym oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej oraz jakości zarządzania i działań restrukturyzacyjnych.

  1. Zmiany w ustawie o działalności leczniczej

Zmiany w ustawie o działalności leczniczej dotyczą wzmocnienia możliwości konsolidacji podmiotów leczniczych i usprawnienia nadzoru nad SPZOZ oraz innymi podmiotami leczniczymi. W szczególności:

–     umożliwienie tworzenia i prowadzenia SPZOZ (a także podmiotów leczniczych działających w formie spółek kapitałowych i jednostek budżetowych) przez związki jednostek samorządu terytorialnego, jako podmioty tworzące, co ułatwia konsolidację podmiotów;

–     możliwość łączenia SPZOZ mających różne podmioty tworzące przy zachowaniu ich praw i obowiązków, z reprezentacją podmiotów tworzących przez radę przedstawicieli;

–     wprowadzenie szczegółowych regulacji dotyczących sporządzania i zatwierdzania programów naprawczych (w których wystąpiła strata netto) w SPZOZ, a także analogicznie dla podmiotu leczniczego prowadzonego w formie instytutu badawczego oraz spółki kapitałowej z większościowym udziałem Skarbu Państwa, JST lub uczelni medycznej; programy te mają uwzględniać analizy efektywności funkcjonowania, zarządzania, działalności leczniczej, jakościowe i ekonomiczne, wraz z planowanymi działaniami naprawczymi i wskaźnikami rezultatu;

–     określenie procedury przekazywania programów naprawczych do opiniowania dyrektorowi oddziału wojewódzkiego NFZ, wojewodzie oraz podmiotowi tworzącemu, w celu zatwierdzenia i ewentualnych zmian;

–    ujednolicenie zasad obowiązku sporządzania programów naprawczych dla podmiotów prowadzonych w różnych formach prawnych, przy czym przepisy stosuje się w odniesieniu do sprawozdań finansowych za 2025 r. lub kończącego się w 2026 r. roku obrotowego.

III.            Przepisy przejściowe i końcowe

Ustawa ponadto wprowadza przepisy przejściowe, które zapewniają:

–      zachowanie części ryczałtu systemu zabezpieczenia (do 50%) dla świadczeniodawców rezygnujących z danego profilu PSZ;

–      możliwość stopniowego wdrożenia ograniczeń świadczeń nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej w szpitalach pediatrycznych;

–      niestosowanie nowych przepisów dotyczących elektronizacji postępowań w sprawie zawierania umów w toku przed dniem wejścia ustawy w życie;

–      możliwość stosowania dotychczasowych przepisów w odniesieniu do programów naprawczych zatwierdzonych przed dniem wejścia ustawy w życie.

Ustawa służy realizacji kamienia milowego D1G Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności poprzez:

–      restrukturyzację sektora szpitali poprzez konsolidację, przeprofilowanie oraz zmianę zakresu i struktury usług;

–      racjonalizację piramidy opieki zdrowotnej poprzez przesunięcie niektórych świadczeń na niższe poziomy opieki;

–      wzmocnienie nadzoru nad szpitalami oraz kadry zarządzającej, a także zachęcanie do stosowania nowoczesnych narzędzi i metod zarządzania w ochronie zdrowia.

Zmiany mają na celu poprawę dostępności i jakości świadczeń, racjonalne wykorzystanie zasobów kadrowych i infrastrukturalnych oraz wzmocnienie stabilności finansowej podmiotów leczniczych.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 17 września 2025 r..

 

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 1211)